သူနာျပဳမ်ားအတြက္ လုပ္ငန္းခြင္တြင္ လိုအပ္ေနေသာ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ

လူ႔အသိုင္းအဝိုင္းမွာ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ပတ္သက္ဆက္ဆံၾကတဲ့အခါ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ (Mutual Respect)ရွိဖို႔ မျဖစ္မေန လိုအပ္ပါတယ္။ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ၊ လုပ္ငန္းခြင္မွာ အေပါင္းအသင္းလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္မ်ားအခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိမွသာ ညီၫြတ္မႈအင္အားနဲ႔ ေအာင္ျမင္မႈပန္းတိုင္ကို ေရာက္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ေလးစားမႈမရွိဘဲ တစ္ဦးက တစ္ဦးကို အထင္ေသးႏွိမ့္ခ်မယ္၊ ႏိုင္ထက္စီးနင္းဆက္ ဆံမယ္၊ ရန္လိုအမုန္းပြားေနၾက မယ္ဆိုရင္ ညီၫြတ္မႈပ်က္ျပားၿပီး ပန္းတိုင္နဲ႔ အလွမ္းေဝးေနမွာျဖစ္ ပါတယ္။

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းမွာဆိုရင္ ျပည္သူေတြ က်န္းမာေရးတိုးတက္ေကာင္းမြန္ ေစေရးဆိုတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ေအာင္ ျမင္ဖို႔ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကရာ မွာ က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းအခ်င္း ခ်င္း အျပန္အလွန္ေလးစားၾကရ မွာျဖစ္သလို က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း နဲ႔ လူနာရွင္ျပည္သူမ်ားအျပန္အ လွန္ေလးစားမႈရွိၾကဖို႔ လိုအပ္ပါ တယ္။ ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းေတြမွာ မၾကာခဏ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ျပႆ နာေတြဟာ အျပန္အလွန္ေလး စားမႈ  အားနည္းခ်ိဳ႕တဲ့ေနမႈ ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းဦးေရ အမ်ားဆံုးျဖစ္တဲ့ သူနာျပဳေတြဟာ လုပ္ ငန္းခြင္မွာလည္းစိတ္ဖိစီးမႈမ်ားပါတယ္၊ ဖိႏွိပ္မႈခံေနရတယ္ဆိုတာ ေရွးဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းကျဖစ္ေနတဲ့ တကယ့္အရွိတရားတစ္ခုပါ။ အက်ိဳးဆက္ေတြကေတာ့ သူနာျပဳေတြလုပ္ငန္းခြင္မွာ မေပ်ာ္ရႊင္မႈေၾကာင့္ သူနာျပဳအလုပ္ကို စြန္႔ခြာသြားျခင္း၊ အလုပ္ထြက္တဲ့ သူနာျပဳအေရအတြက္ မ်ားလာသျဖင့္ သူနာျပဳအင္အား လံုေလာက္မႈမရွိျခင္း၊ သူနာျပဳအင္အားမလံုေလာက္တဲ့အတြက္ ထိေရာက္ေသာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈမေပးႏိုင္ျခင္းေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။။။

 သူနာျပဳေတြရဲ႕ခံစားခ်က္ ကို ကြၽန္မတို႔သူနာျပဳေတြသာ နား လည္ဆံုးမို႔ ကုစားရန္လိုအပ္ခ်က္ မ်ားကို ဒီေန႔ေဆြးေႏြးတင္ျပလိုပါ တယ္။ ကြၽန္မက သူနာျပဳတစ္ေယာက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ သူနာျပဳေတြဘက္က ရပ္တည္ၿပီး ေရးတယ္ဆိုေပမယ့္ ျပည္သူတစ္ေယာက္ရဲ႕႐ႈေထာင့္ကေနၾကည့္ၿပီး အတတ္ႏုိင္ဆံုး မွ်မွ်တတျဖစ္ေအာင္ႀကိဳးစားထားပါတယ္။

က်န္းမာေရးဝန္ထမ္း အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ
....................    ...............

ေရာဂါကာကြယ္ေရး၊ ကုသ ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းအခ်င္းခ်င္း သဟဇာတ ျဖစ္မွသာ လုပ္ငန္းခြင္သာယာၿပီး ထိေရာက္ေသာ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မႈကို ေပးႏုိင္မွာျဖစ္ ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ဆရာဝန္ ႏွင့္ သူနာျပဳအၾကား ဆက္ဆံေရး အဆင္ေျပဖို႔ အလြန္ကို အေရးႀကီး ပါတယ္။ ဆက္ဆံေရးအဆင္ေျပ ဖို႔ဆိုရင္ တစ္ဦးအေပၚ တစ္ဦး ေမတၱာထားလ်က္ အျပန္အလွန္ ေလးစားၾကဖို႔ လိုပါတယ္။ သူနာျပဳက ဆရာဝန္ကို ေလးစားရမွာျဖစ္သလို ဆရာဝန္ကလည္း သူနာျပဳကို ဝန္ထမ္းတစ္ေယာက္အျဖစ္ ေလးစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေဆး႐ံုဝန္ထမ္းအားလံုးဟာ လူနာေတြ ေရာဂါသက္သာ ေပ်ာက္ကင္းေရးကို အဓိကဦး တည္ခ်က္ထားရမွာျဖစ္ပါတယ္။   လူနာတစ္ေယာက္ ေရာဂါသက္ သာလို႔ ၿပံဳးရႊင္စြာနဲ႔ ေဆး႐ံုက ဆင္း သြားတဲ့အခ်ိန္၊ ေဆး႐ံုက ဝန္ ေဆာင္မႈကို ေက်နပ္လို႔ ေက်းဇူး တင္စကားေျပာၿပီး ႏႈတ္ဆက္သြား တဲ့ အခ်ိန္ဟာ ဆရာဝန္ေတြ၊ သူ နာျပဳေတြအတြက္ စိတ္ေက်နပ္ စရာ အေကာင္းဆံုးအခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေက်နပ္စရာေကာင္းတဲ့ အေျခအေနျဖစ္ဖို႔ ဆရာဝန္၊ သူနာျပဳနဲ႔ ေဆး႐ံုဝန္ထမ္းအားလံုးက တာဝန္ကိုယ္စီေက်ၾကလ်က္အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ဦးအေပၚတစ္ဦး အျမင္ေတြၾကည္လင္ၾကၿပီး ျပႆနာတစ္စံုတစ္ရာရွိရင္ ရင္းႏွီးပြင့္လင္းစြာ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာ၍ အသင့္ေတာ္ဆံုး နည္းလမ္းကို ေရြးခ်ယ္ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာရတာ လြယ္သ ေလာက္ လက္ေတြ႕မွာ ခက္ခဲ႐ႈပ္ ေထြးတဲ့ ျပႆနာေတြႀကံဳရင္ တစ္ ဦးအေပၚ တစ္ဦးက အျပစ္တင္၊အျပစ္ပံုခ်တာေတြကို ေရွာင္ၿပီး စိတ္ခံစားခ်က္ကို ေရွ႕တန္းမတင္ ဘဲ ရင့္က်က္ေသာ ဆင္ျခင္တံုတ ရားနဲ႔ ေျဖရွင္းေဆာင္ရြက္သင့္ပါ တယ္။

 ေဆး႐ံု၊ ေဆးခန္းေတြမွာ မက်န္းမာတဲ့လူနာေတြ၊ ကုသျပဳ စုတဲ့အေပၚ ပူပန္ေနတဲ့၊ စိတ္တိုင္းမက်တဲ့ လူနာရွင္ေတြနဲ႔ အလုပ္လုပ္ရတာ စိတ္ဖိစီးမႈေတြ သိပ္မ်ားပါတယ္။ ဝန္ထမ္းအင္အားမလံုေလာက္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးမွာ အမွားအယြင္းအျပစ္အနာအဆာရွိႏိုင္သလိုေပါ့ဆမႈ၊ မကြၽမ္းက်င္မႈေတြ ေၾကာင့္ မလိုလားအပ္ေသာ ဆိုး က်ိဳးေတြလည္း ျဖစ္ေပၚႏုိင္ပါ တယ္။ မွားယြင္းေပါ့ဆမႈမ်ား ေၾကာင့္ မလိုလားအပ္ေသာ ျပႆ နာေတြျဖစ္လာရင္ မိသားစုစိတ္ ဓာတ္ထားၿပီး သတ္မွတ္ထား ေသာ ေဆး႐ံုစည္းကမ္း၊ ဝန္ထမ္း စည္းကမ္းေတြနဲ႔အညီ ေျဖရွင္း ေဆာင္ရြက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အ ႀကီးအကဲက လက္ေအာက္ဝန္ ထမ္းကိုျဖစ္ေစ၊ ဝန္ထမ္းအခ်င္း ခ်င္းျဖစ္ေစ အမွားအယြင္းတစ္စံု တစ္ရာေၾကာင့္ ကိုယ္ထိလက္ ေရာက္တံု႔ျပန္ျခင္း (Physical Abuse)၊ ႏႈတ္ျဖင့္ ဆူပူႀကိမ္း ေမာင္းျခင္း( Verbal Abuse) ေတြ လုပ္ခြင့္မရွိရပါဘူး။ ဆရာဝန္က သူနာျပဳကို ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ က်ဴးလြန္တာေတြ၊ ႏႈတ္ျဖင့္ ဆူပူ ေျပာဆိုတာေတြ မၾကာခဏျဖစ္ ေနတာဟာ လူနာမ်ား၏ေရာဂါ သက္သာေပ်ာက္ကင္းေရးအ တြက္ အတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မႈ ကို အားနည္းေစတဲ့ မလိုလားအပ္ ေသာ အေျခအေနေတြ ျဖစ္ပါ တယ္။

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းမွာ ဆရာဝန္က အဓိက က်တဲ့ ဦးေႏွာက္တစ္စံုျဖစ္တယ္ ဆိုရင္ သူနာျပဳက ႏွလံုးတစ္ခုလို အသက္ရွင္ဖို႔ လည္ပတ္ေနရတဲ့ အေရးႀကီးအစိတ္အပိုင္းတစ္ခု ပါ။ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ႏွလံုးဟန္ခ်က္ညီ ညီ လည္ပတ္မွ အသက္ရွင္က်န္း မာဖို႔ ျဖစ္ႏုိင္သလို ဆရာဝန္နဲ႔ သူ နာျပဳဆက္ဆံေရးအဆင္ေျပၿပီး အတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွသာ လွ်င္ လူနာမ်ားကို ထိေရာက္ ေသာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈေပးႏိုင္ မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဝန္ထမ္းတစ္ဦး ခ်င္းစီတုိင္းဟာ သူ႔အခန္းက႑နဲ႔ သူ အေရးပါတယ္။ မတူညီတဲ့ ေနာက္ခံအေျခအေနနဲ႔ အေတြ႕အ ႀကံဳရွိၾကတယ္။ အားနည္းခ်က္၊ အားသာခ်က္ကိုယ္စီရွိၾကတယ္ ဆိုတာကို သတိမူၿပီး ဝန္ထမ္းအား လံုးကို တန္ဖိုးထားေလးစားဖို႔ လို အပ္ပါတယ္။ တန္ဖိုးထားေလး စားခံရတဲ့အခါ မိမိကိုယ္ကိုယ္ ယံု ၾကည္မႈတိုးလာမယ္။ မိမိအလုပ္ အေပၚ ေက်နပ္မႈရွိိလာပါလိမ့္မယ္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ လူနာမ်ားထိေရာက္ ေသာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မႈရေရးအ တြက္ အာ႐ံုစိုက္ၿပီး ႀကိဳးစားအား ထုတ္မႈေတြ ရွိလာမွာျဖစ္ပါတယ္။

သူနာျပဳအခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ ေလးစားမႈ
.................   .........................

 ထို႔အျပင္သူနာျပဳအခ်င္းခ်င္းအျပန္အလွန္ေလးစားမႈရွိဖို႔ မျဖစ္မေန လိုအပ္ပါတယ္။ အစဥ္အလာအားျဖင့္ အငယ္(ဂ်ဴနီယာ)က အႀကီး(စီနီယာ)ကို ေလးစားရ တယ္၊ ႐ိုေသရပါတယ္။ အမွန္ဆို ရင္ ဂ်ဴနီယာနဲ႔ စီနီယာအျပန္အ လွန္ ေလးစားခ်စ္ခင္တာမ်ိဳးျဖစ္ သင့္ပါတယ္။ အငယ္က အႀကီး ကို ႐ိုေသေလးစားမယ္၊ အႀကီးက အငယ္ကို ခ်စ္ခင္ေလးစားစြာနဲ႔ သင္ျပေပးတာ၊ လက္တြဲေခၚတာ မ်ိဳး ျဖစ္ရပါမယ္။ ထိုနည္းတူစြာ ရာထူးအဆင့္အတန္းအရ ရာထူး ငယ္တဲ့လူက မိမိထက္ရာထူးျမင့္ တဲ့သူကို ႐ိုေသေလးစားရမွာျဖစ္ သလို ရာထူးႀကီးတဲ့သူက ငယ္တဲ့ လူကို တန္ဖိုးထားေလးစားတတ္ ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ သူနာျပဳအႀကီး အကဲေတြ၊ စီနီယာေတြက အငယ္ ေတြအေပၚ စာနာစိတ္နဲ႔ နားလည္ ေပးျခင္း၊ သေဘာထားႀကီးစြာ သည္းခံခြင့္လႊတ္ႏုိင္ျခင္း၊ တရားမွ်တစြာ စီမံခန္႔ခြဲျခင္း၊ က်င့္ဝတ္စည္းကမ္းေတြကို စံျပျဖစ္ေအာင္ လိုက္နာက်င့္သံုးျခင္းျဖင့္ စံနမူနာ ေကာင္းေတြျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

သူနာျပဳသစၥာဓိ႒ာန္မွာ ပါတဲ့‘သူနာျပဳမ်ားလိုက္နာရမည့္ က်င့္ဝတ္မ်ားကို ေစာင့္ထိန္း၍ သူနာျပဳအခ်င္းခ်င္း ထာဝစဥ္စည္းလံုးညီၫြတ္ရန္ အၿမဲတေစေဆာင္ရြက္ပါအံ့’ လို႔ ကတိသစၥာျပဳခဲ့ၾကၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ သူနာျပဳအခ်င္းခ်င္း စည္းလံုးညီၫြတ္ဖို႔ဆိုရင္ အျပန္အလွန္ ခ်စ္ခင္ေလးစားမႈကို အေျခခံ၍ တစ္ဦးခ်င္းစီရဲ႕အားနည္းခ်က္၊ အား သာခ်က္ေတြကို အသိအမွတ္ျပဳလက္ခံၿပီး အလုပ္တာဝန္ေတြကို ညီၫြတ္စြာအတူပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကရင္ အလုပ္ၿပီးေျမာက္တဲ့အျပင္ လုပ္ငန္းခြင္သာယာမႈကို ဖန္တီးႏိုင္ပါတယ္။ ထုိမွတစ္ဆင့္သူနာျပဳစုမႈအရည္အေသြးတိုးတက္ေကာင္းမြန္ေအာင္ ႀကိဳးစားၿပီး သူနာျပဳမ်ားရဲ႕အခန္းက႑ကို ျမႇင့္တင္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

သူနာျပဳအခ်င္းခ်င္း အျပန္ အလွန္ ေလးစားခ်စ္ခင္မႈလို႔ဆိုရာ မွာ ေဆး႐ံုေတြမွာ လက္ေတြ႕ေလ့ လာေနေသာ သူနာျပဳေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား၊ သင္တန္းသားမ်ား လည္း ပါဝင္ပါတယ္။ သူနာျပဳ ေက်ာင္းသားေတြ လက္ေတြ႕ေလ့ လာရာမွာ လိုအပ္ေသာ ကူညီပံ့ပိုး မႈနဲ႔ သင္ၾကားျပသမႈေတြ ေပးရန္ လိုအပ္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြက တိုင္းျပည္ရဲ႕အနာဂတ္ျဖစ္သလို သူနာျပဳေက်ာင္းသားေက်ာင္းသူ ေတြဟာ အနာဂတ္တိုင္းျပည္ရဲ႕ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈစနစ္ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရာမွာ တာဝန္လႊဲ ေျပာင္းယူမယ့္ လူငယ္ေလးေတြ ပါ။ ႐ိုးသားပြင့္လင္းေသာ ေက်ာင္း သားလူငယ္ေတြကို ကြၽန္မတို႔ တန္ဖိုးထားေလးစားရမယ္။ ေဆး ႐ံုပတ္ဝန္းက်င္ဟာ ေက်ာင္းသား လူငယ္ေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္ကို ႐ိုက္ ခ်ိဳးတာမ်ိဳးမျဖစ္ေစသင့္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ နယ္ၿမိဳ႕က ေဆး႐ံု ေတြမွာ သူနာျပဳသင္တန္းသူေတြ ကို ေအာက္ေျခသိမ္းအလံုးစံုခိုင္း စရာလို႔ သေဘာထားတာ၊ စည္း ကမ္းကို အေၾကာင္းျပၿပီး ပိျပားေနေအာင္ ဖိႏွိပ္ထားတာေတြဟာ မြန္ျမတ္လွေသာ သူနာျပဳစုျခင္း ပညာရပ္အေပၚ တန္ဖိုးထားျမတ္ ႏိုးလိုစိတ္ကို ခ်ိဳးႏွိမ္လိုက္သလို ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေခတ္စနစ္ေတြ ေျပာင္းလဲ လာၿပီး နည္းပညာေတြ လ်င္ျမန္ စြာ တိုးတက္ေနတဲ့ေခတ္မွာ ကြၽန္ မတို႔ သူနာျပဳေတြက မ်က္ျခည္ျပတ္က်န္မေနဖို႔ လိုပါတယ္။ လက္ရွိအေနထားနဲ႔ မေလ်ာ္ညီ ေတာ့တဲ့ ေခတ္ေဟာင္းက အေတြး အေခၚနဲ႔ နည္းစနစ္ေတြကို ထားခဲ့ ၿပီး အသံုးဝင္ေသးတဲ့ နည္းစနစ္ ေတြကိုသာ လက္ဆင့္ကမ္းထိန္း သိမ္းရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာအား ျဖင့္ လူနာကို ဗဟိုျပဳေသာ သူနာ ျပဳစုမႈ (Patient- Centered Nursing Care) ေပးႏိုင္ဖို႔အတြက္  သူနာျပဳေတြရဲ႕တာဝန္ခ်ိန္အမ်ား စုဟာ လူနာ၏ေရာဂါအေျခအေန ကို သိရွိေအာင္ စစ္ေဆးအကဲခတ္ ၿပီး လိုအပ္ေသာ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ မႈေပးျခင္းအတြက္ အသံုးခ်ႏုိင္ ေအာင္ စီမံခန္႔ခြဲသင့္ပါတယ္။ တိုးတက္ေနတဲ့ေခတ္နဲ႔အညီ သူနာျပဳစုျခင္းဆုိင္ရာ နည္းပညာ အသစ္ေတြ၊ အခ်က္အလက္ေတြ ကို စဥ္ဆက္မျပတ္ ေလ့လာႏိုင္ဖို႔ တာဝန္ခ်ိန္ေတြကို မွ်တေအာင္ စီစဥ္ေပးရပါမယ္။ သူနာျပဳစုျခင္း ႏွင့္ မသက္ဆုိင္ေသာ သန္႔ရွင္းေရး အလုပ္မ်ား၊ စာေရးအလုပ္မ်ား ႏွင့္ တစ္ခါတစ္ရံ လူနာႏွင့္မသက္ ဆုိင္ေသာ ဆရာဝန္၏ေဝယ်ာဝစၥေဆာင္ရြက္ေပးရျခင္းမ်ား (ေကာ္ဖီေဖ်ာ္ေပးရျခင္း၊ ေကာ္ဖီပန္းကန္ ေဆးရျခင္း) စသည့္အလုပ္မ်ားကို အျခားသက္ဆုိင္ရာ ဝန္ထမ္းအား လုပ္ေစၿပီး သူနာျပဳမ်ား သူနာျပဳစု ျခင္း အလုပ္ကို အဓိကထားလုပ္ ႏုိင္မွသာ လူနာမ်ားနဲ႔ အျပန္အ လွန္ နားလည္ယံုၾကည္မႈေတြ တည္ေဆာက္ႏုိင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ထုိမွတစ္ဆင့္ ထိေရာက္သာ သူ နာျပဳစုမႈကို ေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းႏွင့္ လူနာရွင္ ျပည္သူမ်ားၾကား အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ
................  ....................................

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ လုပ္ငန္းေအာင္ျမင္ဖို႔ဆိုရင္ က်န္း မာေရးဝန္ထမ္းႏွင့္ လူနာရွင္ျပည္ သူမ်ား အျပန္အလွန္ေလးစားမႈ ရွိၾကဖို႔ မျဖစ္မေနလိုအပ္ပါတယ္။

သတင္းမီဒီယာေတြ ပြင့္ လင္းလာတဲ့ေခတ္မွာ ေဆး႐ံု၊ ေဆး ခန္းမ်ားအေပၚ ျပည္သူေတြရဲ႕ မေက်နပ္ခ်က္၊ အျပစ္တင္ေဝဖန္ ခ်က္ေတြကို နားလွ်ံေအာင္ ၾကား ေနရသလို လူနာရွင္မ်ားက ေဆး႐ံုဝန္ထမ္းေတြေပၚ ႐ိုင္းပ်ေစာ္ကား မႈနဲ႔ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္က်ဴး လြန္မႈေတြ မၾကာခဏျဖစ္ေနတာ စိတ္မေကာင္းစရာပါ။ ဒီလိုျဖစ္ရ တာဟာ အေျခခံအေၾကာင္းရင္း ေပါင္းမ်ားစြာေၾကာင့္ အျပန္အ လွန္နားလည္ေပးႏိုင္မႈနဲ႔ သည္းခံႏိုင္မႈေရခ်ိန္က်ဆင္းသြားလို႔ျဖစ္ပါတယ္။ ဟိုတုန္းက စနစ္ဆိုးမွာ လူျဖစ္လာရတဲ့ ကြၽန္မတို႔ျပည္သူ ေတြ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးျဖစ္တဲ့ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈရပိုင္ ခြင့္နဲ႔ ေဆးကုသခြင့္ ေကာင္းစြာ မရလို႔ ထိခိုက္နစ္္နာခဲ့ၾကတာေတြ ဟာ တကယ္ကို နာၾကည္းစရာပါ။ အာဏာရွင္စနစ္ေအာက္မွာ အ ေၾကာက္တရားေတြ ကိန္းေအာင္း ေနေတာ့ မေက်နပ္ခ်က္ေတြကို မ်ိဳသိပ္ထားခဲ့သမွ်၊ ေၾကာက္စရာ မလိုေတာ့တဲ့အခ်ိန္မွာ ပြင့္အန္က် လာတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲေရးအေပၚ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္သိပ္ႀကီးတဲ့ ျပည္သူေတြက အခမဲ့ေဆးကုသခြင့္ေတြ ရခ်င္ တယ္။ ဆရာဝန္ေတြ၊ သူနာျပဳ ေတြက ေလးစားသမႈနဲ႔ ဂ႐ုတစိုက္ ကုသေပးတာ၊ ျပဳစုေစာင့္ေရွာက္ မႈေပးတာကို လိုခ်င္ၾကတယ္။ ေမွ်ာ္လင့္သလို ျဖစ္မလာႏိုုင္ေသး တဲ့ အေျခအေန အေၾကာင္းရင္း ေတြကို လူထုနားလည္ေအာင္ တာဝန္ရွိသူမ်ားက ရွင္းျပဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။

က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ အရည္အေသြး ျပည့္ဝ၍ အႏၲရာယ္ကင္းေသာ ေဆးကုသမႈကို ႏုိင္ငံသားတိုင္း တန္းတူခံစားခြင့္ရွိပါတယ္။ လူ တိုင္း က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားရဲ႕ ေလးစားသမႈနဲ႔ ျပဳစုကုသေပးတဲ့ ဝန္ေဆာင္မႈကို ရခြင့္ရွိပါတယ္။  လူတိုင္း က်န္းမာေရးဆုိင္ရာ သ တင္းအခ်က္အလက္ေတြကို သိ ခြင့္ရွိတယ္။ ေရာဂါျဖစ္ရင္ ေဆး ကုသမႈ၊ ခြဲစိတ္မႈနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးေတြကို သိ ခြင့္ရွိၿပီး သင့္ေတာ္တဲ့ကုထံုးေတြ ကို လူနာကိုယ္တိုင္ (သို႔မဟုတ္) မိသားစုဝင္ေတြက လြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ခြင့္ရွိပါတယ္။ လူနာနဲ႔လူနာရွင္မ်ား က်န္းမာေရး ဗဟုသုတျပည့္စံုၿပီး သင့္ေတာ္မွန္ ကန္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြခ်ႏိုင္ဖို႔ ပညာေပးလုပ္ငန္းေတြ၊ စြမ္း ေဆာင္ရည္ ျမႇင့္တင္ေပးမႈေတြကို က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားက ထိ ထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ၾက ရမွာျဖစ္ပါတယ္။

လူနာမ်ားရသင့္ေသာ အခြင့္အေရးေတြကို ေလးစားလိုက္နာ ႏိုင္ဖို႔အတြက္ဆိုရင္ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းေတြအားလံုး အေျခခံလို အပ္ခ်က္နဲ႔ ျပည့္စံုၿပီး ပညာျပည့္ဝ  ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဝန္ထမ္းေတြကိုယ္ တုိင္က ရသင့္တဲ့အခြင့္အေရးေတြ ဆံုး႐ႈံးေနေတာ့ လူသားခ်င္းစာနာ ဖို႔၊ လူ႔အခြင့္အေရးကို ေလးစား တတ္ဖို႔ တိုက္တြန္းရင္ သဘာဝ မက်ဘူးထင္ပါတယ္။ ဟိုတုန္းက ဝန္ထမ္းေတြ လစာမေလာက္ဘဲ အလုပ္လုပ္ခဲ့ရတယ္။ ယေန႔အ ခ်ိန္မွာ ဝန္ထမ္းလစာက တစ္ ကိုယ္ေရလံုေလာက္႐ံုသာ ရပါ ေသးတယ္။ လူမႈေရး၊ ကုသိုလ္ ေရးနဲ႔ သားသမီးပညာေရးစရိတ္ ေတြအတြက္ လံုေလာက္ေသာ လစာမရၾကေသးပါ။ အေျခခံလို အပ္ခ်က္ေတြ မျပည့္စံုတဲ့အျပင္ လုပ္ငန္းခြင္မသာယာျခင္း၊ ဝန္ ထမ္းအခ်င္းခ်င္း ဖိႏွိပ္ျခင္း၊ ဝန္ ထမ္းအင္အားမလံုေလာက္ျခင္း စတဲ့အေျခအေနေတြဟာ ေဆး႐ံု ဝန္ထမ္းေတြရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ ကို က်ဆင္းေစပါတယ္။ ဝန္ ေဆာင္မႈအေပၚ မေက်နပ္တဲ့ လူနာရွင္မ်ားရဲ႕ ျပႆနာရွာျခင္း၊ တိုင္တန္းျခင္းေတြ မ်ားလာတဲ့အ ခါ ဖိစီးမႈေတြ ပိုမ်ားလာၿပီး လုပ္ ငန္းခြင္ကို စြန္႔ခြာလိုစိတ္ေတြျဖစ္ ေပၚလာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အလုပ္ထြက္မႈနဲ႔ လုပ္ငန္းခြင္ကို စြန္႔ခြာမႈအေရအတြက္အမ်ားဆံုး ျဖစ္ေနတဲ့ သူနာျပဳအေရးကို လႊတ္ေတာ္မွာ ေဆြးေႏြးတင္ျပသြားတာ ကို ေက်းဇူးအထူးတင္ပါတယ္။

ေဆး႐ံုေတြမွာ သူနာျပဳေတြ က လူနာနဲ႔ အမ်ားဆံုးထိေတြ႕ ဆက္ဆံရတာမိို႔ သူနာျပဳနဲ႔ လူနာ အၾကား ဆက္ဆံေရးအဆင္မေျပမႈ က ပိုၿပီး သိသာထင္ရွားပါတယ္။ ေရာဂါေဝဒနာခံစားေနရတဲ့ လူနာ ေတြကို စာနာစိတ္နဲ႔ ျပဳစုေပးရ မယ့္ သူနာျပဳေတြဟာလည္း လူ သားေတြမို႔ စိတ္ခံစားခ်က္ရွိၾကပါ တယ္။ လူတိုင္းမလုပ္ႏိုင္တဲ့ သူနာျပဳအလုပ္ကို ေရြးခ်ယ္တယ္ဆိုက တည္းက ႏူးညံ့၍ စာနာတတ္ေသာစိတ္ဓာတ္အခံရွိၿပီးသားျဖစ္ပါ တယ္။ လုပ္ငန္းခြင္သဘာဝနဲ႔ ပတ္ ဝန္းက်င္လႊမ္းမိုးမႈေတြေၾကာင့္ သူနာျပဳအခ်ိဳ႕နဲ႔ မာေက်ာခက္ ထန္ေသာ ဆက္ဆံေရးကို ျပဳျပင္ ဖို႔ လိုအပ္တာ မွန္ပါတယ္။ လူနာ ရွင္ျပည္သူေတြအေနနဲ႔ကလည္း သူနာျပဳမ်ားအေပၚ အထင္ေသး စိတ္၊ အျပစ္ရွာလိုစိတ္ေတြမထား ဘဲ ဝန္ထမ္းတစ္ေယာက္အျဖစ္ ေလးစားဖို႔ေတာ့ လိုပါတယ္။ အ ျပန္အလွန္ေလးစားၾကတဲ့အခါ ဆက္ဆံေရးေတြ ေျပလည္သြား မွာ ေသခ်ာပါတယ္။

 လူတန္းစားအလႊာအသီး သီးက လာတဲ့ လူနာေတြ၊ ျပည္သူ ေတြဟာ တန္ဖိုးကိုယ္စီရွိၾကပါ တယ္။ ထုိ႔အတူ ေဆး႐ံုဝန္ထမ္း ေတြနဲ႔ သူနာျပဳေတြဟာလည္း တန္ဖိုးရွိေသာ ျပည္သူ႔ဝန္ထမ္း ေတြပါ။ တစ္ဦးအေပၚ တစ္ဦးက တန္ဖိုးထားေလးစားၾကမယ္ဆို ရင္ ဆက္ဆံေရးေတြ အဆင္ေျပ ၾကလို႔ လူနာ၏ေရာဂါသက္သာ ေပ်ာက္ကင္းေရးကို ထိေရာက္စြာ ေဆာင္ရြက္ေပးႏုိင္ပါလိမ့္မယ္။ အျပန္အလွန္ေလးစားမႈကို အေျခ ခံ၍ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာသျဖင့္ ျမန္မာျပည္သားမ်ားအားလံုး က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္ၾကပါေစလို႔ ဆႏၵျပဳလိုက္ပါတယ္။

ရႊင္လန္းခ်မ္းေျမ႕ၾကပါေစ။

(ေဖာ္ျပပါ ေဆာင္းပါးသည္စာေရးသူ၏ အာေဘာ္သာျဖစ္ပါသည္)

ဒီမိုကေရစီကို နားလည္ၾကည့္ျခင္း

ဒီမိုကေရစီစနွစ္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကၽြန္မ မွတ္သားနားလည္ထားတဲ့ အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ကိုယ္ပိုင္အေတြးနဲ႔ ေပါင္းစပ္ျပီး စာတပုဒ္ေရးလိုက္ ပါတယ္။ ဒီစာကို ေရးတဲ့အခါမွာ နိုင္ငံေရးကို ကၽြမ္းက်င္သူအေနနဲ႔ ေရးျခင္းမဟုတ္၊ နိုင္ငံေရးကို စိတ္၀င္စားတဲ့ သာမန္ျပည္သူ တေယာက္အေနနဲ႔ ေရးတဲ့စာလို႔ မွတ္ယူေစခ်င္ ပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီဆိုတဲ့ စကားကို ၁၉၈၈ အေရးအခင္းမွာ စျပီးၾကားဖူးခဲ့ေပမဲ့ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ဘာမွန္းမသိခဲ့ ပါဘူး။ ဘာမွန္းမသိဘဲ ေနလာရင္း ဆယ္တန္းေရာက္ေတာ့ ျမန္မာစာဆရာက စာသင္ရင္း၊ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ဘာလဲလို႔ ေမးခြန္းတခုေမး ပါတယ္။ ေက်ာင္းစာကလြဲရင္ ဘာမွမသိတဲ့ ကၽြန္မ ဆရာ့အေမးကို မေျဖနိဳင္ဘဲ ပါးစပ္ အေဟာင္းသားနဲ႔ ေနခဲ့ရပါတယ္။ အတန္းထဲက ေယာက်္ားေလး သူငယ္ခ်င္းေယာက္က ထေျဖပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုေရးသားခြင့္ရွိျပီး၊ အစိုးရကို ျပည္သူမ်ားက လြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမာက္ တဲ့စနစ္ လို႔ေျဖပါတယ္။ ကၽြန္မလား ဘာမွမသိတဲ့ နလပိန္းတုံးဆိုေတာ့ ေျဖနိဳင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းကို စိတ္ထဲက ခ်ီးက်ဴး လိုက္ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႔ ဆယ္တန္းေအာင္၊ ဘြဲ႔ရလို႔ လုပ္ငန္းခြင္ ၀င္တဲ့အခ်ိန္ေတြအထိ ဒီမိုကေရစီအေၾကာင္း ေသခ်ာ နားမလည္ခဲ့သလို ေလ့လာရေကာင္းမွန္း မသိခဲ့ပါဘူး။

နိဳင္ငံျခားကို ထြက္လာျပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္း အင္တာနက္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သံုးျဖစ္တဲ့အတြက္ အင္တာနက္က သတင္းေတြ၊ ဘေလာ့ဂါေတြေရးတဲ့ စာေတြကို ဖတ္မိရာက နိဳင္ငံေရး အေျခအေနေတြကို စိတ္၀င္တစား ေလ့လာျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ ကၽြန္မတို႔လို လူတစုကို လွဳပ္နိဳးေပးခဲ့တဲ့ ဘေလာ့ဂါေတြေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ နိဳင္ငံေရး ေရခ်ိန္ျမင့္ခဲ့တာကို သိပ္ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ နိဳင္ငံေရးကို စိတ္၀င္စားလာတယ္၊ ျမန္မာျပည္ကို ေျပာင္းလဲ တိုးတက္ေစခ်င္တယ္ဆိုေတာ့ နိုင္ငံေရးအေၾကာင္းနဲ႔ ဒီမိုကေရစီ သေဘာတရားကို လက္လွမ္း မွီသေလာက္ ေလ့လာခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ နိဳင္ငံေရးလုပ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္ မရွိေပမဲ့၊ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းေတြကို ၀န္းရံ အားေပးနိဳင္ဖို႔ ေလ့လာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့လူတိုင္း အေျခခံနိုင္ငံေရး သေဘာတရားေတြကို နားလည္ထားသင့္ ပါတယ္။

ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာ  သိပ္ကိုအႏွစ္သာရရွိတဲ့ အေျခခံသေဘာတရားေတြ ရွိပါတယ္။ နိဳင္ငံေရး တိုင္းျပည္အေရးေတြမွာ နိဳင္ငံသားေတြအားလံုး ပါ၀င္ျခင္း၊ နိဳင္ငံသားအားလံုး တန္းတူ အခြင့္အေရးရွိျခင္း၊ လူ႔အခြင့္အေရးကို   ေလးစားလိုက္နာျခင္း၊ နိုင္ငံအေရး အျမင္မတူမွဳမ်ားကို နားလည္သီးခံနိုဳင္စြမ္းရွိျခင္း၊ ေရြးေကာက္ခံ ပုဂၢိဳလ္မ်ားက တာ၀န္ခံမွဳရွိျခင္း၊ ပြင့္လင္းျမင္သာမွဳ ရွိျခင္း၊ သတ္မွတ္ထားေသာ အခ်ိန္ကာလတြင္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲတြင္ နိဳင္ငံေရးပါတီ ေပါင္းစံုပါ၀င္ျခင္း၊ စီးပြားေရး လြတ္လပ္ခြင့္ရွိျခင္း၊ အာဏာကို အလြဲသံုးစားျပဳမွဳႏွင့္ အက်င့္ပ်က္ ျခစားမွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္နိဳင္ျခင္းနဲ႕ တရားဥပေဒ စိုးမိုးျခင္း စတဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေျခခံသေဘာတရားေတြ ရွိပါတယ္။

စိတ္ဓာတ္ခြန္အားေပးေသာ ထိုမိခင္

 “ သင့္ရဲ႕ေၾကာက္စိတ္က သင္မွန္တယ္ထင္တဲ့အရာကိုလုပ္ဖို႔ တားျမစ္တာကို ဘယ္ေတာ့မွ ခြင့္မျပဳပါနဲ႔ ” လို႔ ကမၻာေက်ာ္ အဆိုအမိန္႔ကို ေျပာဆိုေရးသားတဲ့ ထိုမိခင္ကို ဂါရ၀တဲ့ စာတပုဒ္ ေရးခ်င္ပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာအမ်ဳိးသမီးထုအတြက္ စံျပမိခင္၊ ျမန္မာျပည္အျပင္ဘက္ ေရာက္ေနသူေတြအတြက္ စိတ္ဓာတ္ခြန္အားေတြ ေပးတဲ့ထိုမိခင္။ ထိုမိခင္ရဲ႕ေက်းဇူးတရားေတြကို ကၽြန္မ ဉာဏ္ရွိသေလာက္ ေဖာ္ထုတ္ေရးဖြဲ႔ခ်င္ပါတယ္။ မိခင္အရင္းထက္ ပိုၿပီးခ်စ္ခင္ေလးစား သလားလို႔ေမးရင္၊ မိခင္အရင္းနဲ႔ ထပ္တူခ်စ္ခင္ေလးစားတယ္လို႔ ေျဖပါ့မယ္။
ထိုမိခင္နဲ႔ ကၽြန္မ ႏွလံုးသားခ်င္းမနီးစပ္ခင္ အခ်ိန္တုန္းက သူမကို ကၽြန္မသိခဲ့တာက လြတ္လပ္ေရး ဖခင္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းရဲ႕သမီး ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္။ ၁၉၈၈ အေရးအခင္းကာလမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ျပန္လာတယ္၊ ဒီမိုကေရစီအေရး လႈပ္ရွားတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ကၽြန္မက ကေလးသာသာ ရွိေသးေတာ့ ဘာမွနားမလည္ေပမဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ရဲ႕သမီးမို႔ ေဒၚေအာင္ ဆန္းစုၾကည္ကို အမ်ားနည္းတူ သေဘာက်ခဲ့ပါတယ္။ ဒီေန႔ျမန္မာျပည္က ကေလးငယ္ေတြ အမ်ားစု အေမစုမွ အေမစုျဖစ္ေနသလိုမ်ဳိး။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ကိုယ္တိုင္ကလည္း သူမရဲ႕ေအာင္ျမင္မႈ ၾသဇာလႊမ္းမိုးႏိုင္မႈဟာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေအာင္ဆန္းေၾကာင့္လို႔ ၀န္ခံထားပါတယ္။
၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္မွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ေနအိမ္အက်ယ္ခ်ဳပ္ထားၾကေတာ့ သူမအေပၚ ကၽြန္မစိတ္၀င္စားမႈ မရွိေတာ့ဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာေနခဲ့တဲ့ အႏွစ္ (၃၀)အတြင္း ကၽြန္မက နိုင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္ရင္ ဘာမွနားမလည္ စိတ္မ၀င္စားတဲ့ နလဘိန္းတုံးတေယာက္ပါ။ ဒါေပမဲ့ အစိုးရပိုင္သတင္းစာေတြမွာ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဆဲေရးေနၾကတာ၊ ဆႏၵခံယူပြဲေတြလုပ္ၿပီး တရား၀င္ ဆဲေနၾကတာကို ေတာ္ေတာ္ေလး ေအာ့ႏွလံုးနာခဲ့ပါတယ္။ ဆရာတေယာက္ ကၽြန္မကို ေျပာျပဖူးတဲ့စကားကိုလည္း စိတ္ဘ၀င္မက်ခဲ့ပါ။ သမီးသိလား ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အမ်ဳိးသားသစၥာေဖာက္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသား ရည္စားရွိရက္နဲ႔ သစၥာေဖာက္ၿပီး ႏိုင္ငံျခားသားကို လက္ထပ္ခဲ့တာ။ ဆရာေျပာျပတုန္းက ကၽြန္မဘာမွျပန္မေျပာပဲ နားေထာင္ခဲ့ေပမဲ့ ဘာေၾကာင့္ ရယ္မသိ ဆရာေျပာတာကို အမွန္လို႔မမွတ္ခဲ့ဘူး။
 ႏိုရီကိုေရးတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အေၾကာင္းကို မသီတာ(စမ္းေခ်ာင္း) ဘာသာျပန္ထားတဲ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အတြက္ စာတေစာင္ စာအုပ္ကိုဖတ္ရေတာ့မွ ဆရာ့စကားက ၀ါဒျဖန္႔သူ ေတြဆီက လက္ဆင့္ကမ္းရလာတာလို႔ နားလည္လိုက္တယ္။ တကယ္ေတာ့ ျမန္မာ ပညာတတ္ တဦးက ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို လက္မခံခဲ့တာ။ ခုေနမ်ား ဆရာသက္ရွိထင္ရွားရွိေနေသးရင္ ကၽြန္မျပန္ေျဖရွင္း ေျပာျပခ်င္မိပါတယ္။ လူမ်ဳိးစြဲမကင္းတဲ့ကၽြန္မလည္း ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ ႏိုင္ငံျခားသားနဲ႔လက္ထပ္တာကို စိတ္ထဲဘ၀င္မက်သူပါ။ ႏိုရီကို ေျပာျပလို႔ စိတ္သေဘာထား ႏူးညံ့ၿပီး ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္ကို ျမတ္နိဳးၾကင္နာတဲ့ မိုက္ကယ္အဲရစ္နဲ႔ ကင္တို႔ညီအကို ႏွစ္ေယာက္အေၾကာင္းကိုသိခြင့္ရလို႔ သူတို႔အေပၚ စာနာ နားလည္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္က ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ ျမန္မာျပည္သူေတြအၾကား ႏွလံုးသားခ်င္းနီးစပ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း တခုလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ စာေရးသူ နိုရီကိုနဲ႔ ဘာသာျပန္သူ ဆရာမ မသီတာ (စမ္းေခ်ာင္း) ကို သိပ္ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ႏွစ္ရွည္အက်ယ္ခ်ဳပ္က်ေနတဲ့ ကာလအတြင္းမွာ ဘယ္လိုစိတ္နဲ႔ ေနခဲ့သလဲ ဆိုတာကို လူေတြစိတ္၀င္စားၾကတယ္။ ဓမၼကို အေဖာ္ျပဳၿပီးေနတဲ့အတြက္ သီလ သမာဓိ ဉာဏ္ပညာေတြ ပိုၿပီးတိုးပြား ရင့္က်က္လာတယ္။ စာအုပ္ေတြကို မိတ္ေဆြဖြဲ႔ေနတဲ့အတြက္ တေယာက္ထဲ အထီးက်န္ ေန႔ရက္ေတြဟာ အဓိပၸာယ္ရွိရွိ ကုန္လြန္ခဲ့တယ္။ ဓမၼကေပးေသာ ေၾကာက္စိတ္ကင္းတဲ့ ေျဖာင့္မတ္ တည္ၾကည္မွဳ၊ စာအုပ္ေတြကေပးတဲ့ အသိအျမင္ၾကြယ္၀မွဳေတြကို ေပါင္းစပ္ျပီး ေရးလိုက္တဲ့ သူမရဲ႕ စာေတြက စာဖတ္သူေတြရဲ႕ ႏွလံုးသားကို ဖြင့္ေပးနိဳင္ခဲ့တယ္။ ေမတၱာနဲ႔ သစၥာတရားကို အေျခခံျပီး ေရးတဲ့စာ၊ ေျပာသမွ် စကားေတြဟာ အမ်ားျပည္သူေတြ႔ရဲ႕ ႏွလံုးသားကို ပြင့္လင္းေစပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း၊ ဆရာေကာင္းေတြနဲ႔ စာေရးသူေတြဟာ အမ်ားျပည္သူေတြကို ေရွ႕ေဆာင္ လမ္းျပရာမွာ ႏွလံုသားကို အရင္ဖြင့္ေပးရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ႏွလံုးသား ပြင့္သြားျပီဆိုရင္ ဘာပဲေျပာေျပာ ထိေရာက္တယ္၊ ၾသဇာေျငာင္းနိဳင္ပါတယ္။
ေလာကသဘာ၀နဲ႔ လူ႔သေဘာေတြကို ပကတိ အရွိတိုင္း ျမင္နိဳင္တဲ့ သူမမွာ ကၽြန္မတို႔ လိုက္မမွီတဲ့ အေတြးအေခၚ ရွိတယ္။ ေလာကဓမၼကို ေကာင္းေကာင္းနားလည္သူမို႔ မွန္တာကို ေျပာရဲလုပ္ရဲေအာင္၊ အမွန္တရားဘက္က သတၱိရွိရွိ ရပ္တည္ရဲေအာင္ စံနမူနာေကာင္း ျပတယ္။ သဘာ၀ အရွိတရားကို အရွိတိုင္း လက္ခံၿပီး၊ ဟန္ေဆာင္မႈကင္းတယ္။ သူမရဲ႕ရိုးသားပြင့္လင္းမႈနဲ႔ အမွန္တရားကို ျမတ္ႏိုးမႈက ျမန္မာျပည္က ပညာတတ္လူတန္းစား အမ်ားစုကို လႊမ္းမိုးႏိုင္ခဲ့တယ္။ သူမရဲ႕ ေမတၱာတရားႀကီးမားမႈက ျမန္မာျပည္က ေအာက္ေျခ လူတန္းစားမ်ားရဲ႕ ယံုၾကည္ အားကိုးမႈကို သိမ္းပိုက္ႏိုင္ခဲ့တယ္။ ျပည္ပေရာက္ ျမန္မာျပည္သားမ်ားအတြက္ေတာ့ သူမေျပာတဲ့ စကားေတြက စိတ္ဓာတ္ခြန္အား ျဖစ္ေစျပီး၊ သူမရဲ႕ႀကိဳးစားအားထုတ္မႈတိုင္းဟာ အနာဂတ္အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ျခည္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရႊေရာင္အျပံဳး ကိုယ္စီနဲ႔ ျပည္ေတာ္ျပန္၀င္ဖို႔ အခြင့္အခါေကာင္းကို ေမွ်ာ္ေနၾကပါတယ္။
သူမ်ားတိုင္းျပည္မွာ ေတာ္သလိုေနၾကရတဲ့ ကၽြန္မတို႔မွာ အမည္ေဖာ္လို႔မရတဲ့ ေ၀ဒနာ ကိုယ္စီရွိပါတယ္။ အလုပ္ထဲမွာ မတရားတာေတြ ျမင္ေနရရင္ ေရငံုႏႈတ္ဆိတ္ေနရၿပီး၊ ေရလိုက္ငါးလိုက္ ေနရာတာေတြ ရွိတယ္။ မေက်နပ္ခ်က္ေတြ ရွိေပမဲ့ မႏိုင္လို႔ သီးခံေနရတာေတြ ရွိတယ္။ မေက်နပ္ခ်က္ေတြ ေပါက္ကြဲမထြက္ေအာင္ ကိုယ့္စိတ္ကို ႏွိပ္ကြပ္ထိန္းခ်ဳပ္ရင္း အေတြ႔အၾကံဳေတြ ရင့္က်က္လာခဲ့တယ္။ ဘာသာတရား အဆံုးအမေတြ၊ စာေပကေပးတဲ့ အသိေတြနဲ႔ စိတ္ဒဏ္ရာ ေ၀ဒနာေတြကို ကုစားရာမွာ ထိုမိခင္ရဲ႕ပညာရွိစကားေတြဟာ ခြန္အား ျဖည့္ေဆးတခြက္လို အစြမ္းထက္ပါတယ္။ သူမရဲ႕စိတ္သေဘာထားနဲ႔ အျပဳအမူေတြကို ေလးစား အားက်တဲ့စိတ္က သူစိမ္းတရံေတြအၾကား ဘ၀ကိုေဆာက္တည္ရာမွာ အမ်ားႀကီး အေထာက္ အကူေပးပါတယ္။ ျပင္ပ ရုပ္၀တၳဳပစၥည္းေတြထက္ ႏွလံုးရည္ျပည့္၀မႈကို ဦးစားေပးတဲ့ ထိုမိခင္ရဲ႕ အဆံုးအမေတြက ေလာကဓံကို ရင္ဆိုင္ရာမွာ စိတ္ဓာတ္ၾကံံ႕ခိုင္မႈရွိေအာင္ အားျဖည့္ေပးပါတယ္။
နိုဘယ္ဆုရွင္ လူထုေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ဂုဏ္သတင္းေၾကာင့္ ကမၻာ့အလယ္မွာ ကၽြန္မတို႔ ျမန္မာေတြ ဂုဏ္ယူစရာ ျဖစ္ရတယ္။ သူမကို ေ၀ဖန္အျပစ္တင္ၾကတဲ့ ျပည္တြင္းျပည္ပက စာတတ္ပုဂၢိဳလ္ အခ်ဳိ႕ကို ဥေပကၡာသေဘာနဲ႔ တုန္႔ျပန္ႏိုင္တာ ပညာရွိဆန္ပါတယ္။ ျပႆနာေပါင္း ေသာင္း ေျခာက္ေထာင္ကို ဘယ္လိုမ်ားေျဖရွင္းႏိုင္မွာပါလိမ့္လို႔ ကၽြန္မတို႔ ပူပန္ေနခ်ိန္မွာ ထိုမိခင္က ယံုၾကည္မႈအျပည့္နဲ႔ ေျခလွမ္းေတြ ျမန္ေနဆဲ။ သူမရဲ႕ယံုၾကည္မႈက ျပည္သူေတြရဲ႕စြမ္းရည္ကို ယံုၾကည္စိတ္ခ်ျခင္းသာျဖစ္တယ္။ ျပည္သူေတြနဲ႔ တသားတည္းရွိေနသူမို႔ ျမန္မာေတြ ဉာဏ္ရည္မနိမ့္ဘူး၊ အခြင့္အလမ္းေကာင္းေတြသာ လိုအပ္တာလို႔ ေျပာႏိုင္တာျဖစ္တယ္။ ေရခံ ေျမခံေကာင္းတဲ့ ျမန္မာျပည္ဖြား ကၽြန္မတို႔ေတြအားလံုးဟာ မ်ဳိးေစ့ေကာင္းၾကပါတယ္။ ဒီမ်ဳိးေစ့ေကာင္းေတြက ေပါက္လာတဲ့ အပင္ေတြ ဖြံ႔ၿဖိဳးသန္မာၿပီး၊ အသီးအပြင့္ေတြ ေ၀ဆာဖို႔ ပညာအလင္းေရာင္ေတြ လုိအပ္တာ။
ျဗဟၼစိုရ္တရား (၄)ပါးကို လက္ေတြ႔က်င့္သံုးျခင္းျဖင့္ လူမ်ဳိးဘာသာ အသားေရာင္ခြဲျခားျခင္း၊ ရန္သူမိတ္ေဆြ ခြဲျခားျခင္းမရွိဘဲ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး၊ အဂတိေလးပါး ကင္းရွင္းေရး၊ လူတိုင္း၏ေမြးရာပါ အခြင့္အေရးမ်ား မဆံုးရွံဳးေစေရးအတြက္ ကိုယ္နွင့္အသက္ကို မငဲ့ကြက္ပဲ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ သံဃာေတာ္မ်ားအား ေလွ်ာက္ထားခ်က္ကို ျပည္သူတေယာက္အေနနဲ႔ ႀကိဳဆိုေထာက္ခံပါတယ္။ ျမင္သာ ထင္သာရွိေသာ ေျပာင္းလဲ တိုးတက္မႈကို ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ေၾကာင္း ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ ဖြင့္ဟ ေလွ်ာက္ထားခ်က္ ကိုလည္း သေဘာက် ႏွစ္ၿခိဳက္ပါတယ္။ တရားသေဘာေတြကို အႂကြင္းမဲ့ ယံုၾကည္ေသာ ထိုမိခင္၊ ျပည္သူေတြအေပၚ ယံုၾကည္ေသာ ထိုမိခင္။ ထိုမိခင္ရဲ႕ယံုၾကည္ခ်က္၊ ျပည္သူမ်ားရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ ခ်က္ေတြ ျပည့္၀ပါေစ။ ထိုမိခင္ရဲ႕ ဆႏၵအတိုင္း ျပည္သူေတြက သူမကိုမလိုအပ္ေတာ့တဲ့အခ်ိန္ထိ အသက္ရွည္ က်န္းမာပါေစလို႔ ဆုေတာင္းေမတၱာ ပို႔သပါတယ္။

စံပယ္ျဖဴ

လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး နာတာရွည္ေရာဂါ

ျမန္မာျပည္နဲ႕ ကမၻာနိဳင္ငံ အသီးသီးမွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး ပဋိပကၡေတြဟာ ကုစားရခက္တဲ့ နာတာရွည္ေရာဂါလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ေခတ္အဆက္ဆက္မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို ျမတ္နိဳးတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႔ ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္ခဲ့ ၾကေသာ္လည္း ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ ကမၻာေျမ ခုထိျငိမ္းခ်မ္းေရး မရနိဳင္ေသးဘူး။ ဒဏ္ရာေတြ ဗရပြ၊ ဆင္းရဲမြဲေတျခင္း၊ နာတာရွည္ေရာဂါ ေပါင္းစံုနဲ႔အတူ အနာေရာဂါ ထူေျပာေနတဲ့ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ကို နလန္ထူနိဳင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းၾကရာမွာ ဘယ္လို ေဆးစြမ္းေကာင္းေတြနဲ႔ ကုစားၾကမွာပါလိမ့္လို႔ စဥ္းစားေတြးေတာရင္း စာတပုဒ္ ေရးလုိက္ပါတယ္။

မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဆိုတာ ေမြးရာပါ ဗီဇတခုမို႔ လူတိုင္း တုိင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ိုဳးကို ခ်စ္တတ္ၾကပါတယ္။ လူေတြ ကိုယ့္ရဲ႕ မိသားစုနဲ႔ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ခ်စ္ခင္တြယ္တာၾကတယ္၊ ေမြးရပ္ဇာတိကို ခ်စ္ၾကတယ္ စတဲ့ အေျခခံ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ကေန နယ္ပယ္က်ယ္ျပန္႔လာတဲ့အခါ၊ တုိင္းျပည္နဲ႔ လူမ်ိဳးကို ခ်စ္တတ္လာတယ္။ ဒါဟာ အင္မတန္ လူသားဆန္တဲ့ သဘာ၀တခု ျဖစ္ပါတယ္။ မိမိလူမ်ိဴးရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳ ဓေလ့ထံုးစံေတြကို အျမတ္တနိဳး ေစာင့္ထိန္းလိုက္နာျခင္း၊ မိမိဘာသာတရား အဆံုးအမေတြကို လိုက္နာက်င့္သံုးျခင္း စတဲ့ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ ဘာသာခ်စ္ဟာ အင္မတန္ ရိုးစင္းျပီး ႏွစ္သက္ဖြယ္ေကာင္းပါတယ္။ ဒီလိုရိုးစင္းတဲ့ အမ်ိဳးဘာသာ ခ်စ္စိတ္ကို တဆင့့္ျမင့္လိုက္ရင္ မိမိလူမ်ိဳးေကာင္းစားေရး၊ မိမိယံုၾကည္ ကိုးကြယ္တဲ့ဘာသာ ေရရွည္တည့္တံ့ ခိုင္ျမဲေရးအတြက္ အသင္းအဖြဲ႔ေတြ ဖြဲ႔စည္းတည္ေထာင္ လာၾကတယ္။ အမ်ိဳးကိုခ်စ္တဲ့ ပင္ကိုယ္ဗီဇက ေစ့ေဆာ္မွဳေၾကာင့္ ကိုယ့္လူမ်ိဳးကို   ျမင့္ေအာင္ သာေအာင္ ၾကိဳးစားၾကတယ္။

သတိဥာဏ္ပညာ ျပည့္၀သူေတြက  ကိုယ္က်င့္တရား ေကာင္းျခင္း၊ ရိုးသားေျဖာင့္မတ္ျခင္းျဖင့္ လူမ်ိဳးဂုဏ္ကို ျမင့္ၾကတယ္။ ၾကင္နာတတ္ျခင္း၊ ကိုယ္ခ်င္းစာတတ္ျခင္း စတဲ့ ႏွလံုးရည္မ်ား ျပည့္စံုေစျခင္းျဖင့္ မိမိလူမ်ိဳးရဲ႕ အဆင့္အတန္းကို ျမင့္တင္ၾကတယ္။ သီလလံုျခံဳျခင္း၊ စိတ္သေဘာထား ၾကီးျမတ္ျခင္း၊ လူမ်ိဳးျခား ဘာသာျခားကို ေလစားခ်စ္ခင္ျခင္းျဖင့္ မိမိတို႔ ဘာသာတရားရဲ႕ ျမင့္ျမတ္ျခင္းကို ျပၾကတယ္။ ဘာသာတရား အဆံုးအမကို ကိုယ္၊ စိတ္၊ ႏွလံုး သံုးပါးနဲ႔ လိုက္နာက်င့္သံုးျပီး၊ မိမိတို႔ မ်ိဳးဆက္ေတြရဲ႕ ႏွလံုးသားမွာ ဘာသာတရား အဆံုးအမေတြ အျမစ္တြယ္ေနေအာင္ ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ ေပးၾကတယ္။ ဒီလို လူမ်ိဳးေရး ဘာသာေရး အသိစိတ္ဓာတ္မ်ိဳး နိုးၾကားဖို႔က လူသားတိုင္းရဲ႕ ဘ၀ေပး တာ၀န္ တခုလို႔ ကၽြန္မ ယံုၾကည္ပါတယ္။

အလႊာ မျခားေသာအခါ

ျမန္မာျပည္မွာ အမွိဳက္ေကာက္ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ၾကတာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ကၽြန္မ စဥ္းစားမိတာေတြကို စာတပုဒ္ေရးလိုက္ ပါတယ္။ သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ရဲ႕အလွကို အမွိဳက္ေတြက ဖံုးကြယ္ထားသလိုပဲ၊ ေလာကရဲ႕ တကယ့္အလွကို အလႊာေတြ၊ အေပၚယံ ပကာသနေတြဟာ ဖံုးကြယ္ထားၾကတယ္။ ျပည္သူေတြနဲ႔ တသားတည္းရွိတဲ့ အေမစုက အဲ့ဒီအလႊာေတြ ပကာသနေတြကို ဖယ္ရွားလိုက္ျပီး၊ ေလာကအလွကို ဖြင့္ျပလိုက္တယ္။ မိမိကိုယ္ကို အမ်ားျပည္သူနဲ႔ တတန္းတည္းထားျပီး၊ နိဳင္ငံသားေတြရဲ႕ တာ၀န္ကို ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ လုပ္ေဆာင္ျပတယ္။ ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ျပီး ေနာက္လိုက္ငယ္သားေတြ လိုက္နာခ်င္ေအာင္ စံနမူနာေကာင္း ျပလိုက္တယ္။ အေမစုက သူ႔ရဲ႕ေခါင္းေဆာင္မွဳ အနဳပညာကို ပညာသားပါပါ ထုတ္သံုးလိုက္ပံုက သိပ္လွပါတယ္။ 

ကိုယ္တိုင္လည္း၀င္မပါ၊ သူမ်ားလုပ္တာကို အျပစ္ရွာ ေ၀ဖန္သူေတြကိုေတာ့ ကၽြန္မက ဘာမွမေျပာလိုဘူး။ လူထုေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ ညႊန္ၾကားမွဳကို အေပၚယံမဟုတ္ တကယ္၀ိုင္း၀န္းလုပ္ၾကတဲ့ သူေတြကို ခ်ီးက်ဳးပါတယ္။ တကယ္ကို ေလးစားပါတယ္။ အမွိဳက္ေကာက္ သန္႔ရွင္းေရးလုပ္တာကို အစျပဳျပီး၊ စည္းကမ္းတက် အမွိဳက္ျပစ္တတ္တဲ့ အက်င့္ေတြရွိလာေအာင္ ပညာေပးစည္းရံုးမွဳေတြ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္နိဳင္ရင္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဆီကို ဦးတည္ပါလိမ့္မယ္။ ျမင္မေကာင္းတဲ့ အမွိဳက္ပံုေတြ ေျမာင္းပုပ္ေတြ မရွိေတာ့ရင္ သဘာ၀အတိုင္းရွိေနတဲ့ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အလွကို ျပန္ျမင္ရေတာ့မွာ။ ပတ္၀န္းက်င္သန္႔ရွင္းလို႔ ကူးစက္ေရာဂါ အနၱရာယ္ေတြလည္း ေလ်ာ့သြားေတာ့မယ္။ နိဳင္ငံသားေကာင္း ပီသာစြာ စည္းကမ္းရွိျခင္း၊ တာ၀န္သိတတ္ျခင္းစတဲ့ အရည္အေသြးေကာင္းေတြ ရွိလာပါလိမ့္မယ္။

ေခါင္လံုမွ တံစက္လံုမယ္၊ မိဘေကာင္းမွ သားသမီးေကာင္းမယ္လို႔ ငယ္ငယ္က အေမရိုက္သြင္း ေပးခဲ့တဲ့ အယူအဆက ကၽြန္မ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ စြဲေနပါတယ္။ မိဘေကာင္း၊ ဆရာေကာင္းေတြေၾကာင့္ ကၽြန္မ လူလားေျမာက္ခဲ့ ပါတယ္။ ကၽြန္မ ကိုယ္တိုင္ ဆရာျဖစ္လာတဲ့အခါ၊ ဆရာေကာင္းမွ တပည့္ေကာင္း မယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္ကို စြဲကိုင္ထားပါတယ္။  မိဘေတြက သားသမီးေတြကို စံနမူနာေကာင္း ျပဖို႔လိုအပ္သလို၊ ဆရာသမားေတြက တပည့္ေတြကို စံနမူနာေကာင္းေတြ ျပရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထို႔အတူပဲ တိုင္းျပည္တျပည္မွာ ေခါင္းေဆာင္က နိဳင္ငံသားေတြအတြက္ စံျပပုဂိၢဳလ္ ျဖစ္ရပါမယ္။  ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမွ တိုင္းျပည္ေကာင္းမယ္ဆိုတာ ျငင္းလို႔မရတဲ့ အခ်က္ပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ ေခါင္းေဆာင္မေကာင္းလို႔ တိုင္းသူျပည္သားေတြ ဆင္းရဲတြင္း နက္ေနၾကတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္း ရွိေနလွ်က္နဲ႔ တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ မရတာကလည္း အင္မတန္ နစ္နာပါတယ္။

တိုင္းျပည္ကို အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့ အၾကီးအကဲမ်ားနဲ႔ အုပ္ခ်ဳပ္သူ လူတန္းစားေတြဟာ ပေဒသရာဇ္ေခတ္က ရွင္ဘုရင္ မွဳးမတ္ေတြလို ျပည္သူေတြနဲ႔ လူတန္းစားအလႊာ ျခားမေနသင့္ပါဘူး။ လူတန္းစား အလႊာျခားေနရင္ ရင္းႏွီးခ်စ္ခင္မွဳနဲ႔ အျပန္အလွန္ နားလည္မွဳ မရွိၾကတဲ့အတြက္ ယံုၾကည္မွဳကို တည္ေဆာက္ဖို႔ ခက္ပါတယ္။ ျပည္သူနဲ႔ ေခါင္းေဆာင္ၾကားမွာ အလႊာမျခားတဲ့အခါ ရင္းႏွီးပြင့္လင္းမွဳရွိတဲ့အတြက္ အျပန္အလွန္နားလည္မွဳကို ရနိဳင္တယ္။ တဦးကိုတဦး နားလည္တဲ့အခါ၊ ယံုၾကည္မွဳေတြ ခိုင္ျမဲလာမယ္။ လူတေယာက္စီတိုင္းကို မိမိကိုယ္နဲ႔ ထပ္တူ တန္ဖိုးထား တတ္လာမယ္။ ဒီမူကို က်င့္သံုးတဲ့ အေမစုနဲ႔ ျပည္သူေတြၾကားမွာ အလႊာျခားမေနသည့္အတြက္ အျမင္ေတြၾကည္လင္ ပြင့္လင္းပါတယ္။ 

ကၽြန္မ ေက်ာင္းျပီးခါစက ရန္ကုန္မွာ ဖြံ႔ျဖိဳးေရးသင္တန္း တခုတက္ဖူးပါတယ္။ သင္တန္းဆရာ ေဆြးေႏြးသြားတဲ့ အခ်က္တခုကို သတိရမိပါတယ္။ ဖြံ႔ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို လက္ေတြ႔အေကာင္အထည္ ေဖာ္နိဳင္ဖို႔ ျပည္သူလူထု ပါ၀င္လာေအာင္ စည္းရံုးနိဳင္ရပါမယ္။ ျပည္သူလုထုက စိတ္အားထက္သန္စြာ ပါ၀င္လာေစဖို႔ အမိန္႔အာဏာသံုးရင္ မေအာင္ျမင္နိဳင္ဘူး။ Live with them, talk to them လို႔ဆိုပါတယ္။ လူထုနဲ႔ အတူေန၊ သူတို႔အသံကို နားေထာင္၊ ျပီးရင္သူတို႔နဲ႔ ေျပာဆိုေဆြးေႏြးရင္း လူထုက နားလည္လက္ခံလာေအာင္ စည္းရံုးရမယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ လူထုနဲ႔ အတူေနတဲ့အခါ သူတို႔ရဲ႕ဘ၀၊ သူတို႔သေဘာထားကို ပိုျပီးနားလည္လာပါတယ္။

ျပည္သူ႔အသံကို အျမဲနားေထာင္ျပီး၊ ျပည္သူေတြနဲ႔ တသားတည္း ျဖစ္ေနတဲ့ အေမစုက ျပည္သူေတြရဲ႕ သေဘာထားကို နားလည္တယ္။ ေအာက္ေျခက လူေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျမင္တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ပံ့ပိုးကူညီေပးျပီး၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ေတြ ျမင့္တင္ေပးဖို႔ အားထုတ္တယ္။ လူထုစြမ္းအားနဲ႔ တိုင္းျပည္ကို တည္ေဆာက္နိဳင္တယ္လို႔ ယံုၾကည္တယ္။ လူေတြရဲ႕ စိတ္သေဘာကို နားလည္တဲ့ အေမစုက ျပည္သူေတြကို ယံုတယ္လို႔ မၾကာခဏ ေျပာတာကို ၾကားေနရတယ္။ ယံုၾကည္ခံရတဲ့အခါ လူေတြက ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ပိုျပီးယံုၾကည္မွဳ ရွိလာပါတယ္။ ငါလည္း တေထာင့္ တေနရာက ၀င္ပါနိဳင္တယ္ဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္မ်ိဳး ရွိလာတယ္။ ယံုၾကည္ခံရတဲ့အခါ တာ၀န္ယူလိုစိတ္လည္း ရွိလာပါတယ္။ 

ကၽြန္မတို႔ တာ၀န္ေက်ခဲ့ ၾကတယ္

သမိုင္းမွတ္တိုင္တခုျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ကၽြန္မ အပါအ၀င္ တာ၀န္ေက်ခဲ့ၾကေသာ ျမန္မာနိဳင္ငံသား အားလံုးကို ဂုဏ္ျပဳမွတ္တမ္းစာတပုဒ္ ေရးလိုက္ပါတယ္။ ျပည္သူတေယာက္က ျပည္သူေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့စာ၊ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ျပန္ျပီးဂုဏ္ျပဳစာလည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့သမိုင္းတေလွ်ာက္လံုးမွာ ျပည္သူေတြ တာ၀န္ေက်ခဲ့ၾကတယ္လို႔ နိဳင္ငံေရးသမားေတြ သံုးသပ္ၾကတဲ့အတိုင္း၊ ၂၀၁၅မွာ ျပည္သူတရပ္လံုးနဲ႔အတူ တာ၀န္ေက်ခြင့္ ရခဲ့တာကို ကၽြန္မ ေက်နပ္ပါတယ္၊၊ ေနာင္မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြအတြက္ ရည္ရြယ္ျပီး၊ အသဲၾကားက မဲျပားေတြကို ပံုေအာေပးခဲ့ၾကသူ အားလံုးကို ေလးစားဂုဏ္ယူပါတယ္။

မွတ္မွတ္ရရ တသက္လံုးမွာ ဒီတၾကိမ္တည္း မဲေပးခြင္ ့ၾကံဳပါေသးတယ္။ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲတုန္းက ကၽြန္မ ၅တန္းပဲ ရွိေသးတယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲတုန္းက မဲမေပးခဲ့ဘူး။ ဒီတၾကိမ္ေတာ့ အမိအရ မဲေပးခ်င္လြန္းလို႔။ ဆာဘားကေန ကြာလာလမ္ပူ၊ ကြာလာလမ္ပူကေန ရန္ကုန္၊ ေလယဥ္ခရီးစရိတ္ အကုန္ခံျပီး မဲျပန္ေပးခဲ့ ပါတယ္။ ပထမအၾကိမ္ မဲစာရင္းမွာ ကၽြန္မ နံမယ္မပါလို႔ ျပန္ေလွ်ာက္ရတယ္။ ကိုယ္တိုင္လည္း မဲထည့္ရင္း၊ နီးစပ္ရာ ေဆြမ်ိဳးေတြကို စည္းရံုးဖို႔ စိတ္ကူးနဲ႔ ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ရြာျပန္ေရာက္ေတာ့ ကၽြန္မ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ဘာမွေျပာစရာ မလိုဘူး၊ အေမစု ဘက္ေတာ္သားေတြ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ ေက်းလက္ေတာရြာက လူေတြအမ်ားစုဟာ ယံုၾကည္အားကိုးရေသာ အစိုးရနဲ႔ မၾကံဳဘူးေတာ့ အစိုးရကို မယံုခ်င္ၾကဘူး။ ကိုယ္လုပ္မွ ကိုယ္စားရမယ္လို႔ ယံုၾကည္ၾကတယ္။ နိဳင္ငံေရးကို စိတ္မ၀င္းစား ၾကဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေျပာင္းအလဲကို ျမင္ခ်င္လို႔ NLD ကို မဲေပးခဲ့ၾကတယ္။ နားလည္တဲ့လူေတြက အေမစုနဲ႔ အေမစုကို ၀န္းရံၾကသူေတြကို ယံုၾကည္လို႔ မဲေပးၾကတယ္။ 

ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မွီ ကာလေတြမွာ NLD ေအာင္နိဳင္ေရးအတြက္ အခ်ိန္ကုန္ခံ၊ ဖုန္းေဘလ္ အကုန္ခံျပီး၊ နီးစပ္ရာ အခ်င္းခ်င္း မဲဆြယ္ၾကတယ္။ ကိုယ္ပိုင္ ေဖ့စ္ဘြတ္ စာမ်က္ႏွာကေန ပညာေပးမဲဆြယ္ၾကတယ္။ ျမိဳ႕ေပၚက အျမင္က်ယ္သူေတြက ရြာက အသိေဆြမ်ိဳးေတြကို လွမ္းဆြယ္ၾကတယ္။ အနဳပညာရွင္ေတြ၊ စာေပပညာရွင္ေတြ အမ်ားစု ျပည္သူေတြရဲ႕ ႏွလံုးသားကို ဖြင္႔ေပးခဲ့ ၾကတယ္။ ျပည္သူေတြကို အားကိုးျပီး နိဳင္ငံေရးလုပ္တဲ့ အေမအိုကိုယ္တိုင္ အပင္ပန္းခံျပီး၊ ျမန္မာျပည္အႏွံ႕ နယ္လွည့္ျပီး ေဟာေျပာစည္းရံုး ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ အခ်ိဳ႕ရြာေတြမွာ မဲထည့္နည္း ပညာေပးမွဳ အားနည္းပါတယ္။ နံဳျခာတဲ့ ရြာသားေတြ တံဆိပ္တံုးထုျပီး မဲေပးရေတာ့ ပယ္မဲျဖစ္သြားတာ အေတာ္မ်ားပါတယ္။ မဲထည့္ပံုထည့္နည္းကို တအိမ္၀င္ တအိမ္ထြက္ လိုက္ျပေပးထားတဲ့ ကၽြန္မတို႔ ရြာမွာေတာင္ ပယ္မဲေတြ ရွိတယ္။ တခ်ိဳ႕ရြာက မဲရံုေတြမွာ ကိုယ္စားတံဆိပ္တံုး ထုေပးလို႔ ျပသနာတက္တာေတြ ရွိပါတယ္။

နံနက္ခင္းမ်ားကို ေက်ာ္လြန္၍ ဘ၀ေနမြန္းတည့္ခ်ိန္၀ယ္

ငယ္ရြယ္နဳပ်ိဳတဲ့ ကေလးဘ၀၊ လူငယ္ဘ၀က နံနက္ခင္းလို လန္းဆန္းတဲ့ ဘ၀အစိတ္အပိုင္းဆိုရင္၊ လူလတ္ပိုင္းအရြယ္က ဘ၀ရဲ့ မြန္းတည့္ခ်ိန္ ျဖစ္ပါလိ္မ့္မယ္။ ငယ္ငယ္က အသက္ေလးဆယ္မွာ ဘ၀ စတယ္ဆိုတာကို လက္မခံေပမဲ့ အသက္ကေလးရလာေတာ့ ဟုတ္သလိုလို။ အသက္ ၃၅ႏွစ္ေက်ာ္လို႔ ၄၀ နားကပ္လာရင္ လူ႕သက္တမ္း တ၀က္က်ိဳးျပီမို႔ ေနမြန္းတည့္ခ်ိန္ ၁၂ နာရီအခ်ိန္ကို ခ်ဥ္းကပ္လာျပီ။ ဒါေမမဲ့ ဘ၀ မစရေသး၊ စုန္လိုက္ ဆန္လိုက္နဲ႔ ဘယ္ကိုမွ ခရီးမေရာက္ေသးပဲ ေန႔တ၀က္က်ိဳးသြားကို သတိထားလိုက္ မိပါတယ္။ ကုန္ဆံုးခဲ့တဲ့ ဘ၀မနက္ခင္းေတြကို ျပန္ၾကည့္ရင္း၊ က်န္တဲ့ ေန႔တ၀က္ကို ဘယ္လို ေရွ႕ဆက္မလဲ စဥ္းစားရင္း စာတပုဒ္ ေရးလိုက္မိပါတယ္။

မိဘအရိပ္ခိုလံုခဲ့တဲ့ အခ်ိန္တုန္းက ဘ၀ဟာ ေဆာင္းနံနက္ခင္းေတြလို ေအးခ်မ္းခဲ့ပါတယ္။ မိဘေတြ စား၀တ္ေနေရး ၾကပ္တည္းလို႔ စိတ္ညစ္ေနေပမဲ့ ကေလးပီပီ ပူပင္ရမွန္း မသိခဲ့ဘူး။ မနက္မိုးလင္းရင္ လြယ္အိပ္ကိုလြယ္ ထမင္းဗူးသယ္ျပီး ေက်ာင္းကိုသြားလို႔ ေက်ာင္းေနေပ်ာ္ခဲ့တယ္။ ပညာလိုခ်င္တဲ့ သားသမီးေတြအတြက္ အလုပ္သိပ္လုပ္တဲ့ လယ္သမား ကၽြန္မတို႔အေဖက လူတကာထက္ပိုျပီး ပင္ပန္းဆင္းရဲ ခံနိဳင္ခဲ့ပါတယ္။ စည္းစနစ္က်ျပီး အိမ္ရွင္မေကာင္း ပီသတဲ့အေမရဲဲ႕ ထိန္းကြပ္မွဳေၾကာင့္ ကၽြန္မ ေကာင္းစြာလူလားေျမာက္ခဲ့ ပါတယ္။ စီးပြားေရး အဆင္မေျပတဲ့ၾကားက ကၽြန္မကို သူနာျပဳ တကၠသိုလ္ ေရာက္ေအာင္ပို႔ခဲ့ ပါတယ္။ ၁၉၉၆-၂၀၀၀ တုန္းက ပညာသင္စရိတ္ေတြ ခုေလာက္မမ်ားေပမဲ့ လယ္သမားတေယာက္အတြက္ ကၽြန္မရဲ႕ ေက်ာင္းစရိတ္ေတြဟာ ၀န္ပိေစပါတယ္။ သူမ်ားတိုင္းျပည္မွာလို ပညာသင္ ေထာက္ပံ့ေၾကးေတြရရင္ မိဘေတြ ၀န္ပိမွာမဟုတ္ဘူး။ သားသမီးေတြ ပညာေရးအတြက္ အေဖ အလုပ္ၾကိဳးစားခဲ့ေပမဲ့ လုပ္ရင္းျမဳပ္ရင္း၊ အေၾကြးသံသရာလည္ ခဲ့ပါတယ္။

ကၽြန္မ ေက်ာင္းျပီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဘ၀ရဲ႕ ေဆာင္းနံနက္ခင္းေတြဟာ ေႏြလို႔ပူတဲ့ ရာသီကို ေျပာင္းလာခဲ့ ပါတယ္။ အိမ္မွာလည္း အဆင္မေျပ၊ အစိုးရ၀န္ထမ္းအလုပ္ကို ဖက္တြယ္မိရက္သား ျဖစ္ေနေတာ့ လစာမေလာက္လို႔ အျပင္ေဆးခန္း ေျပးလုပ္ခဲ့ရတယ္။ ဒီအေၾကာင္းေတြကို အရင္ကေရးျပီးသားမို႔ ထပ္မေရးေတာ့ဘူး။ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာ အဆင္မေျပတဲ့ အေၾကာင္းေတြနဲ႕ အစိုးရ၀န္ထမ္းဘ၀အေပၚ မေက်နပ္ခ်က္ေတြ မ်ားလာေတာ့ နိဳင္ငံျခားကိုထြက္ျပီး အလုပ္လုပ္ ခဲ့တယ္။ စကၤာပူသြားဖို႔ ၾကိဳးစားခဲ့ေပမဲ့ မေလးရွားနဲ႔ပဲ ေရစက္ပါခဲ့တယ္။ ေရာက္စက ေတာ္ေတာ္ေလး မေပ်ာ္ေပမဲ့ ၾကာေတာ့လည္း ေနသားက်သြား ပါတယ္။ အတိုးေပၚ အတက္ေပါက္ေနတဲ့ အေဖ့ အေၾကြးေတြကို ကၽြန္မတို႔ ေမာင္ႏွမ ႏွစ္ေယာက္ မေလးရွားမွာ ႏွစ္နဲ႔ခ်ီ အလုပ္လုပ္ျပီး ျပန္ဆပ္ခဲ့ ပါတယ္။ အရင္ကယူထားတဲ့ အေၾကြး ၃ သိန္းက ႏွစ္ရွည္အတိုးေတြ တြက္လိုက္တဲ့အခါ ၁၀ သိန္းေက်ာ္ ျဖစ္သြားပါတယ္။ အတိုးမတြက္ပဲ အရင္းတိုင္းပဲ ျပန္ယူတဲ့ အေၾကြးရွင္ေတြ လည္းရွိပါတယ္။ သန္႔ရွင္းတဲ့ လစာေငြနဲ႔ အေၾကြးေတြကို ျပန္ဆပ္နိဳင္တဲ့အတြက္ ရြာျပန္တဲ့အခါ လူေတြအားလံုးကို ျပံဳးျပနွဳတ္ဆက္ နိဳင္ပါတယ္။

ေရႊပင္လယ္ၾကီး ကာဆီးထားလို႔…

ကၽြန္မရဲ႕ ဘ၀ရထား ဆိုက္ေရာက္လာတဲ့ ဆာဘားျပည္နယ္ရဲ႕ ျမိဳ႕ေတာ္ ကိုတာကင္နာဘာလူးျမိဳ႕က ေန႔စဥ္ဘ၀အေၾကာင္းကို ျပန္လည္မွ်ေ၀ ခ်င္ပါတယ္။                                                         KK လို႔အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ Kota Kinabalu ျမိဳ႕က ပင္လယ္ၾကီး ပတ္လည္၀ိုင္းထားတဲ့ သာယာေသာျမိဳ႕ေလးမို႔ ခရီးသြားဧည့္သည္ေတြ ေပ်ာ္ေမြ႔တဲ့ ျမိဳ႕ေလးပါ။ ဘ၀ရထားေပၚမွာ အဆင္ေျပသလို သြားေနတဲ့ ကၽြန္မလည္း ဆားဘားေရာက္ ဧည့္သည့္ပါပဲ။ ဒီျမိဳ႕မွာ ေပ်ာ္ေနတယ္လို႔ မဆိုခ်င္ေသာ္လည္း၊ ေနေပ်ာ္တယ္တဲ့ ေနရာေလးပါ။ 

ဆာဘားျပည္နယ္က တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုံ စုေပါင္းေနထိုင္တဲ့ ေဒသပါ။ ပို႔ေဆာင္ဆက္သြယ္ေရး စရိတ္ၾကီးလို႔ ကုန္ပစၥည္းနဲ႔ ၀န္ေဆာင္စရိတ္ေတြ ကြာလာလမ္ပူမွာထက္ ပိုေစ်းၾကီးပါတယ္။ ပတ္၀န္းက်င္ စိမ္းစိမ္းစိုစို ရွိျပီး၊ ဆိတ္ျငိမ္တဲ့ ျမိဳ႕ေလးမို႔ ကၽြန္မ သေဘာက်ပါတယ္။ ကြာလာလမ္ပူမွာလို စိတ္မြန္းၾကပ္စရာေတြ မရွိဘူး။ ေလရွဴလို႔ေကာင္းတယ္။ အသက္ရွဳေခ်ာင္ ပါတယ္။ ရာသီဥတုက ပူတဲ့အခ်ိန္ မတရားပူျပီး၊ မိုးရြာရင္လည္း မို႔သက္ေလျပင္း က်ေလ့ရွိပါတယ္။ ရာသီဥတု ၾကည္လင္ေနရင္ ပင္လယ္ေရျပင္မွာ ယိမ္းကသလို ဟန္ခ်က္ညီတဲ့ လွိဳင္းလံုးေတြကို ျမင္ရတာ စိတ္ၾကည္ႏူးစရာ ေကာင္းပါတယ္။ မိုးသည္းေလထန္ရင္ ေဒါသတၾကီး ရိုက္ခတ္လာတဲ့ လွိဳင္းလံုးၾကီးေတြကို ျမင္ရတာ ရင္သပ္ရွဳေမာစရာ။ ဧရာ၀တီတိုင္းမွာ ျမစ္ေခ်ာင္းအင္းအိုင္ေတြနဲ႔ပဲ ရင္းႏွီးခဲ့တဲ့ ကၽြန္မ အခု ပင္လယ္ၾကီးနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ ေနရေတာ့ ပင္လယ္ၾကီးရဲ႕ အလွနဲ႔ အားမာန္ကို ခံစားသိခြင့္ရ ပါတယ္။

ေရွ႕ေဆာင္ေကာင္းေသာ အေမ

မရိုးနိဳင္တဲ့ အေမ့အေၾကာင္းကို အရင္က ေရးဖူးေပမဲ့ ထပ္ေရးခ်င္ပါတယ္။ လူတိုင္းအတြက္ အေမဆိုတာ မိုးေကာင္းကင္လို၊ ျမင့္မိုရ္ေတာင္လို အံ့မခန္း ၾကီးျမတ္သူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ မိခင္အရင္းအျခာ မဟုတ္ေသာ္လည္း မိခင္ႏွင့္တူေသာ အေမမ်ားကို  ရံဖန္ရံခါ ၾကံဳရေတြ႔ရတတ္ပါတယ္။ မိခင္တေယာက္လို ၾကင္နာညွာတာ တတ္ေသာ ဆရာမမ်ား၊ အလုပ္ရွင္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အေမလို (motherly) ခ်စ္ခင္တတ္သူလို႔ တင္စားတတ္ၾက ပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို စဥ္းစားမိရင္း ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပေကာင္းေသာ ကၽြန္မရဲ႕ ေမြးမိခင္အေၾကာင္းနဲ႔ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ဂႏၶ၀င္ မိခင္အၾကာင္း ဆက္စပ္စဥ္းစားမိတာေတြကို ၀ါသနာအရ စာတပုဒ္ ခ်ေရးလိုက္ပါတယ္။

ကၽြန္မတို႔အေမက ေတာရြာက သာမန္အိမ္ရွင္မ တေယာက္ျဖစ္ေပမဲ့ သားသမီးေတြကို ဆံုးမထိန္းကြပ္တဲ့ ေနရာမွာ ပညာတတ္မိန္းမေတြထက္ မညံ့ခဲ့တာကို ကၽြန္မအျမဲ ဂုဏ္ယူမိပါတယ္။ အေမက ေရွးဆန္ေသာ အဖြားရဲ႕ အုပ္ထိန္းမွဳ ေအာက္မွာ ၾကီးျပင္းခဲ့တာမို႔ အေတြးအေခၚက ေရွးဆန္တယ္။ ဘီးစပတ္နဲ႔ လည္ပင္းအလံုးကြပ္ ရင္ဖံုးအက်ႌ အျမဲ၀တ္တဲ့ ကၽြန္မတို႔အေမက ေခတ္မမွီဘူးလို႔ေတာ့ ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ အေမ့ရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွဳေၾကာင့္ ထင္ပါတယ္။ ကၽြန္မလည္း တခါတေလ အဘြားၾကီးဆန္ဆန္ ေတြးတတ္ပါတယ္။ သိမ္းထုတ္ေသခ်ာ ဆိုတဲ့စကားအတိုင္း ပစၥည္းကို စနစ္တက်ကိုင္တြယ္ သိမ္းဆည္းတတ္တဲ့ အေမ့ရဲ႕အက်င့္ကို ငယ္ငယ္က မသိစိတ္ထဲကေန သင္ယူခဲ့မိတာကို ၾကီးလာမွ သတိထားမိပါတယ္။ ကိုယ္အားကိုယ္ကိုး စိတ္ရွိေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးခဲ့တာေတြ၊ မခ်မ္းသာေပမဲ့ ေပးကမ္း ရက္ေရာတတ္ေအာင္ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းျပခဲ့တာေတြကို ျပန္ေတြးမိတိုင္း အေမ့ကို လြမ္းမိပါတယ္။

ကၽြန္မ ငယ္ငယ္က သိပ္ျပီးလိမၼာရိုက်ိဳးတဲ့ ကေလးတေယာက္ မဟုတ္ခဲ့ဘူး။ နဲနဲစြာခ်င္တယ္။ ခိုင္းရင္ မလုပ္ခ်င္ဘူး။ ေက်ာင္းစာကလြဲရင္ က်န္တာေတြလုပ္ဖို႔ သိပ္ပ်င္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေမ့ကိုေတာ့ ေၾကာက္ရပါတယ္။ သားသမီးေတြကို အလိုမလိုက္တဲ့ အေမ့ကို ၾကီးလာမွ ေက်းဇူးတင္ရမွန္း သိလာပါတယ္။ ေႏြရာသီေက်ာင္းပိတ္ရက္ တခုမွာ ကၽြန္မ ေနကုန္ေနခန္း ထမင္းျပန္မစားပဲ သူမ်ားအိမ္မွာ သြားေနျပီးေဆာ့ကစားမိလို႔ ေကာင္းေကာင္း အရိုက္ခံရပါတယ္။ ကၽြန္မ ငယ္ငယ္ကတည္းက အမွတ္သညာေကာင္း ရွိခဲ့တယ္လို႔ ဆိုရပါမယ္။ အရိုက္ခံရျပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္း ကၽြန္မ ကစားခ်ိန္တန္ကစားျပီး၊ ျပန္ခ်ိန္တန္ရင္ အိမ္ကိုျပန္ပါတယ္။ 

ကၽြန္မ သစ္ပင္ေပၚတက္လို႔ အရိုက္ခံရတာ လည္းရွိေသးတယ္။ ရြာမွာ ေႏြရာသီဆို သစ္ပင္ေတြ ခုတ္လွဲျပီး ထင္းခြဲၾကပါတယ္။ ခုခ်န္ထိ ကၽြန္မတို႔ရြာမွာ ထင္းမီးနဲ႔ ထမင္းခ်က္တုန္းပါ။ ကိုယ္ပိုင္သစ္ပင္ မရွိတဲ့သူေတြက ထင္းေခ်ာက္ကိုင္းေတြ လိုက္စုၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အပင္ေပၚက ျပဳတ္က်တဲ့ သစ္ကိုင္းေခ်ာက္ေတြကို လိုက္ေကာက္ျပီး စုပါတယ္။ အခ်ိဳ႕က အပင္ေပၚတက္ျပီး၊ သစ္ကိုင္းေခ်ာက္ေတြကို ခ်ိဳးယူၾကပါတယ္။ အတုျမင္ အတတ္သင္လို႔ ဆိုရမလား။ ကၽြန္မ ဘယ္က ဘယ္လိုစိတ္ကူး ရမွန္းမသိ အိမ္ေရွ႕က မန္က်ည္းပင္ေပၚတက္ျပီး၊ မန္က်ည္းကိုင္း အေခ်ာက္ေတြ ေခၽြခ်၊ ထင္းေခ်ာင္းေတြ စုမိပါတယ္။ ဒါကို အေမက ခ်က္ခ်င္းျမင္ပါတယ္။ အပင္ေပၚက ျပန္ဆင္းလာဖို႔ အေမက ေအးေအးေဆးေဆး ပဲေခၚပါတယ္။ တုတ္ကိုင္ျပီး ေခၚရင္ ေၾကာက္အားလန္႔အားနဲ႔ အပင္ေပၚက ျပဳတ္က်မွာ စိုးလို႔ပါ။ အပင္ေအာက္ကို ေရာက္ေတာ့ အရိုက္ခံရပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္း ခုခ်ိန္ထိ ကၽြန္မ သစ္ပင္ေပၚ မတက္ေတာ့ဘူး။

ရြာက ကၽြန္မတို႔ အိမ္ေရွ႕မွာ ေမွ်ာ့ေပါတဲ့ ေခ်ာင္းဦးတိုေလးရွိ ပါတယ္။ ေမွ်ာ့ဆိုတဲ့ သတၱ၀ါက အမ်ိဳးသမီး လမ္းေၾကာင္းထဲကို ၀င္သြားရင္ ျပန္မထြက္လာေတာ့ဘူး၊ လူကိုယ္ထဲမွာ ေသြးစုပ္ျပီး မ်ိဳးပြားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္မို႔ အေမက ကၽြန္မကို ေခ်ာင္းထဲဆင္းျပီး ေရမကူးဖို႔ တားျမစ္ပါတယ္။ ကၽြန္မ ေမွ်ာ့ကို သိပ္ေၾကာက္ပါတယ္၊ အေမ့ရိုက္မွာကိုလည္း ေၾကာက္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေမလစ္ရင္ ကၽြန္မ ေရဆင္းကူး ပါတယ္။ ေရျမင္ရင္ ကူးခ်င္တယ္၊ ေတာင္ကိုျမင္ရင္ တက္ခ်င္တယ္။ သဘာ၀တရားကို ျမတ္နိဳးတဲ့ ကၽြန္မရဲ႕ ပင္ကိုယ္ဗီဇကို ေၾကာက္ျခင္းဆိုတဲ့အရာက မတားဆီးနိဳင္တာကို ျပန္ေတြးၾကည့္မိတိုင္း ကိုယ္ဘာသာ သေဘာက်မိပါတယ္။ အေမကေတာ့ သူျပင္လို႔မရတဲ့ ကၽြန္မရဲ႕ ဗီဇအခ်ိဳ႕ကို လက္ေလွ်ာ့ ထားရပါတယ္။ 

ဌာေနသို႔ တေခါက္တခါ

ကၽြန္မ၏ ေနရပ္ဌာနီသို႔ တေခါက္ျပန္ေရာက္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းေတြကို မိုးမခကို ျပန္ျပီးေဖာက္သယ္ ခ်ခ်င္ပါတယ္။ အရင္ေဆာင္းပါးေတြမွာ ကၽြန္မတို႔ ရြာအေၾကာင္း ေရးဖူးပါတယ္။ က်ဳံေပ်ာ္ျမိဳ႕နယ္က မိုးၾကိဳးပစ္ရြာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဗမာလူမ်ိဳး အမ်ားဆံုးေနထိုင္ျပီး၊ ကရင္အိမ္ေျခ (၅၀)နဲ႔ မြတ္စလင္အိမ္ေျခ(၂၀) ေလာက္ရွိတဲ့ ရြာပါ။ စံျပေက်းရြာလို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကၽြန္မတို႔ရြာမွာ (၉၆၉)အဖြဲ႔လည္း ခိုင္ခိုင္မာမာ ရွိေနျပီျဖစ္ပါတယ္။  

 

ရြာမွာ တပတ္ေလာက္ေနတဲ့ အခ်ိန္ေလးမွာ ေဆြးမ်ိဳးေတြဆီ အိမ္လည္ရတာနဲ႔ မအားလပ္နိဳင္ပါ။ အခါတေလမွ ျပန္တာဆိုေတာ့ ဟိုအိမ္က ထမင္းေခၚေကၽြးလိုက္ ဒီအိမ္က ထမင္းေခၚေကၽြးလိုက္နဲ႔ ဟင္းေကာင္းလည္း စားခဲ့ရပါတယ္။ နိဳ၀င္ဘာလ ေဆာင္းေလေအး၀င္စျဖစ္ျပီး၊ ေဆာင္းရနံ႔ေတြ ရတာကို သေဘာက်ပါတယ္။ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ မိုးေတြရြာလို႔ စပါးနဲ႔ ပဲေတြ ေလးလြင့္ပ်က္စီးရလို႔ ရြာကလူေတြ စိတ္ပ်က္စြာ ညည္းညဴၾကပါတယ္။ ရြာသီဥတု ေဖာက္ျပန္ျခင္းနဲ႔ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေတြရဲ႕ ဒဏ္ကို လွိမ့္ေနေအာင္ ခံၾကရတာ ေတာင္သူလယ္သမားေတြ။ အခုဆိုရြာေတြမွာ အလုပ္သမားေတြ ရွားသြားလို႔ အလုပ္ေတြ ေနွာင့္ေနွးၾက ပါတယ္။ ရြာက လူေတြ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလး၊ ေနျပည္ေတာ္နဲ႔ နယ္စပ္ေတြမွာ အလုပ္သြားၾကတယ္။ ရြာမွာ က်န္ခဲ့တဲ့ လူေတြက အလုပ္ၾကမ္းမလုပ္ၾကသူေတြ။ ႏွစ္လံုးထီ၊ သံုးလံုးထီျဖတ္ေရာင္းျပီး သက္ေတာင့္ သက္သာေနၾကသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘြဲ႕ရစာတတ္သူေတြေပါတဲ့ ကၽြန္မတို႔ရြာမွာ အရက္သမားနဲ႔ ေလာင္းကစားေတြလည္း ေပါပါတယ္။

ဒိုင္းခင္ခင္ကို ခံစားၾကည့္ျခင္း

ငယ္ငယ္က ေမာင္ေဖငယ္လို အခ်စ္မ်ိဴး ဆိုတဲ့သီခ်င္းကို နားရည္၀ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒုိင္းခင္ခင္ရဲ႕ ဘ၀ရာဇ၀င္ ဇာတ္လမ္းကို ကၽြန္မ စိတ္မ၀င္စားခဲ့ပါ။ ဆရာမ စိမ့္(ပညာေရး) ရဲ႕ ဒိုင္းခင္ခင္ ၀တၳဳကို ဖတ္လိုက္ရေတာ့ ဒိုင္းခင္ခင္ရဲ႕ ဘ၀ရာဇ၀င္က ကၽြန္မ ႏွလံုးသားမွာ စြဲက်န္ေနခဲ့ပါတယ္။ ဇာတ္က သိပ္နာလြန္းျပီး၊ စာေရးသူရဲ႕ အဖြဲ႔အႏြဲ႔ ေကာင္းေတြေၾကာင့္၊ စာဖတ္ရင္း မ်က္ရည္က်ရပါတယ္။ သတိ သံေ၀ဂေတြလည္း ေတာ္ေတာ္ရလိုက္ပါတယ္။ အခ်ိန္ရရင္ ဒိုင္းခင္ခင္နဲ႔ ပတ္သက္လို႔ ကၽြန္မ ခံစားမိတာ၊ စဥ္းစားဆင္ျခင္ မိတာေတြကို စာတပုဒ္ေရးဖို႔ စိတ္ကူးရွိခဲ့တာကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေရးလိုက္ပါတယ္။

ကၽြန္မက စာအုပ္ေကာင္းေတြ ဖတ္ရရင္ သူငယ္ခ်င္း မိတ္ေဆြေတြကို ေပးဖတ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒိုင္းခင္ခင္ ၀တၳဳကို ဖတ္ရတဲ့လူတိုင္းက ဒိုင္းခင္ခင္ဘက္ကေန နာက်င္ခံစား ၾကပါတယ္။ သီေပါမင္းက ဘုရင္ျဖစ္ျပီး၊ ေယာက်္ားမပီသဘူးလို႔ မွတ္ခ်က္ခ်ၾကပါတယ္။ ကၽြန္မ ကိုယ္တိုင္လည္း စဥ္းစာဥာဏ္နည္းေသာ ကတိသစၥာ မတည္ေသာ သီေပါဘုရင္ကို  အထင္ၾကီးေလးစားလို႔ မရပါ။ မိဖုရားေျမာက္မယ္လို႔ အလြယ္တကူ ကတိေပးျပီး၊ အရိုးခံ မိန္းမပ်ိဳေလးကို အနိဳင္ယူသိမ္းပိုက္တယ္။ ဘုရင္မို႔ မျငင္းဆန္ရဲတာကို အခြင့္ေကာင္းယူတယ္။ ပေဒသရာဇ္ေခတ္ သက္ဦးဆံပိုင္ ဘုရင္စႏွစ္မွာ မိန္းမလွ ျဖစ္ရတဲ့ ဘ၀က မသက္သာပါလားလို႔ ေတြးမိပါတယ္။ လွပေခ်ာေမာတဲ့ ဒိုင္းခင္ခင္ကို စြဲလန္းႏွစ္သက္မိတဲ့ သီေပါမင္းရဲ႕ ခ်စ္ျခင္းဟာ ရယူလိုစိတ္ တခုကိုသာသိတဲ့ ခ်စ္ျခင္း၊ တာ၀န္ယူမွဳကင္းေသာ ခ်စ္ျခင္း။ ရယူလိုမွဳဆႏၵကို ေရွ႕တန္းတင္ျပီး၊ အမ်ိဴးေကာင္းသမီးေတြကို တန္ဖိုးထား ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရမယ္ဆိုတဲ့ အသိမရွိျခင္း သာျဖစ္ပါတယ္။

ရက္စက္လြန္းတဲ့ စုဖုရားလတ္ကိုေတာ့ သီေပါမင္းအေပၚ အခ်စ္ၾကီးတာလို႔ ကၽြန္မ မျမင္ပါဘူး။ အတၱသိပ္ၾကီးတာ လ႔ိုပဲျမင္ပါတယ္။  မုန္႔ကိုသာေ၀စားနိဳင္မယ္၊ အခ်စ္ကို ေ၀မစားနိဳင္ဘူးဆိုတာကို ကၽြန္မ နားလည္လို႔ ရတယ္။ တလင္တမယားစႏွစ္ကို က်င့္သံုးခ်င္တာကိုလည္း ကၽြန္မလက္ခံပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မိန္းမသားခ်င္း စာနာစိတ္ကင္းမဲ့တဲ့ စုဖုရားလတ္ရဲ႕ စရိုက္၊ အမအရင္းေခါက္ေခါက္ အေပၚလည္း ညွာတာစိတ္မရွိတဲ့ စရို္က္ကို စက္ဆုပ္မိပါတယ္။ ဥာဏ္ပညာနဲ႔ ဆင္ျခင္နိဳင္စြမ္းမရွိပဲ  နန္းတြင္းေရး တုိင္ျပည္အေရးမွာ ၀င္စြက္ဖက္ျပီး၊ အရာရာတိုင္းမွာ အတၱကိုေရွ႕တန္းတင္ စဥ္းစားဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့အတြက္ ျမန္မာ့သမိုင္းနဲ႔ စုဖုရားလတ္ရဲ႕ ရာဇ၀င္က အက်ည္းတန္ခဲ့ ပါတယ္။

ေျမနိမ္ရာ လွံစိုက္ၾကတဲ့ အသိုက္အ၀န္းမွာ အမ်ိဴးေကာင္းသမီး ဒိုင္းခင္ခင္ရဲ႕ဘ၀ မရွဳမလွ ေၾကြပ်က္ခဲ့ရတာ ရင္နင့္စရာေကာင္း ပါတယ္။ ဒိုင္းခင္ခင္က မိဖုရား ျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့ သီေပါဘုရင္ရဲ႕ ကတိစကားအေပၚ သာယာတပ္မက္သြားတယ္လို႔ စာဖတ္သူတဦးက ေကာက္ခ်က္ခ်ပါတယ္။ အဲဒီေခတ္အခါက မိန္းမသားေတြ မိဖုရားဘ၀ကို မက္ေမာၾကတာ မဆန္းဘူးလို႔ပဲ ဆိုရမွာပါ။ နန္းတြင္းသူဘ၀ကို အလိုမတူပဲ အေၾကာက္တရားေၾကာင့္ လက္ခံခဲ့ရတယ္။ သီေပါမင္း ေျခေတာ္တင္တာကို မျငင္းရဲလို႔ လိုက္ေလ်ာခဲ့ရာက သီေပါမင္းကို ခ်စ္ၾကိဳက္စြဲလန္းသြားတယ္။ ေနာက္ဆံုး ျပန္ရလိုက္တဲ့ အခ်စ္ဆုလာဒ္က စုဖုရားလတ္ရဲ႕ အမ်က္ေတာ္ရွမွဳေၾကာင့္ မာယာပရိယာယ္ ေထာင္ေခ်ာက္ထဲက ရာဇဒါဏ္။ တႏြယ္ငင္ တစင္ပါ၊ အျပစ္မဲ့တဲ့ မိဘႏွစ္ပါးလည္း ေသဒါဏ္ရခဲ့တယ္။ ပါးစပ္ထဲကလာတဲ့ ဥပေဒနဲ့ စီရင္ခ်က္ခ်တဲ့ ရွင္ဘုရင္ေတြေခတ္က အစဥ္အလာေတြကို ကၽြန္မ ေၾကာက္ရြံ႕ တုန္လွဳပ္မိပါတယ္။

ခ်စ္သူေကာင္းစားေရးကို ဦးစားေပးတဲ့ ေတာင္သမန္လယ္စား ေမာင္ေဖငယ္ကိုေတာ့ စာေပသမားမို႔ ေလးစားစိတ္ျဖစ္မိသလို

မေလးရွားလူငယ္မ်ားႏွင့္ ပညာေရးအခြင့္အလမ္း

လူငယ္ေတြက တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္ပဲဆိုတာကို အစိုးရတိုင္း နားလည္မယ္ထင္ပါတယ္။ လူငယ္ေတြရဲ႕ ဘ၀ကို ပညာနဲ႔ျမွင့္တင္ေပးရမယ္ ဆိုတာကိုလည္း ျမန္မာျပည္အစိုးရ  အပါအ၀င္ တိုင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္ မွန္သမွ် သိၾကျပီသားပါ။ ဒါေပမဲ့ တိုင္းျပည္အေပၚ တကယ္ေစတနာရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္းေတြသာ  လူငယ္ေတြ အညႊန္႔တလူလူနဲ႔ ပညာရဲရင့္ ပြဲလယ္တင့္ေအာင္ ေျမဆီေၾကြး ေရေလာင္းေပး ၾကပါတယ္။ လက္ရွိျမန္မာျပည္ ပညာေရး အေျခအေနၾကည့္ရင္ အမ်ိဳးကိုအင္မတန္ခ်စ္ေသာ လူၾကီးမင္းမ်ားရဲ႕ ေစတနာကို ထင္ထင္ရွားရွား ျမင္ရပါတယ္။

တိုးတက္တဲ့ အေနာက္နိဳင္ငံေတြနဲ႔ မယွဥ္ပဲ မေလးရွားနိဳင္ငံနဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ေတာင္ ျမန္မာျပည္ ပညာေရးက အမ်ားၾကီး ေနာက္က်က်န္ေနျပီ။ ယခုလက္ရွိ မေလးရွားစိုးရ လက္ထက္မွာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးမွဳ အားနည္းေနျပီး၊ လူမ်ိဳးဘာသာခြဲျခားမွဳနဲ႔ နိဳင္ငံေရးမွာ ျခစားမွဳေတြ ရွိေနေပမဲ့၊ အစိုးရက တိုင္းျပည္အေပၚ ေစတနာ ရွိေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အစိုးရသည္ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးကို

 ေဆာင္ရြက္ရမယ္ ဆိုတဲ့စိတ္ဓာတ္  ရွိတာကိုလည္းေတ႔ြ ရပါတယ္။ တိုင္းျပည္ အနာဂတ္   ေခါင္းေဆာင္ေလာင္းေတြျဖစ္တဲ့ လူငယ္ေတြကို ပညာျပည့္၀ေအာင္ ေထာက္ပံ့ေပးထားပါတယ္။ ယခုလက္ရွိ အေျခအေနမွာ မေလးရွားလူငယ္ေတြရဲ႕ ပညာေရးနဲ႔  အခြင့္အလမ္းေတြကို ကၽြန္မ သိျမင္မိသေလာက္ တင္ျပလိုပါတယ္။

မေလးရွားမွာ ေက်ာင္းေနအရြယ္ ကေလးကိုးဆယ္ ရာခုိ္င္နွဳန္းေက်ာ္ စာသင္ေက်ာင္းကို ေရာက္ၾကပါတယ္။ ၂၀၁၂ခုႏွစ္ စာရင္းအရ မေလးရွားနိဳင္ငံ စာတတ္ေျမာက္သူဦးေရး (၉၃) ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ ရွိတယ္လို႔ မေလးရွားအစိုးရက တရား၀င္ ထုတ္ျပန္ေၾကညာထား ပါတယ္။ ေ၀းလံေခါင္ပါးတဲ့ ေတာရြာေတြက ဆင္းရဲတဲ့ လူအနည္းစုဟာ သူတို႔သားသမီးေတြကို ေက်ာင္းမပို႔နိဳင္ၾကဖူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ျမိဳ႔ေပၚမွာေတာ့ ကေလးတိုင္းေက်ာင္းတက္ ရပါတယ္။ မိဘကေက်ာင္းမထားေပးနိဳင္တဲ့ ကေလးေတြနဲ႔ မိဘမဲ့ကေလးေတြကို လူမွဳေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြက ေစာင့္ေရွာက္ျပီး ပညာသင္ေပးပါတယ္။ မေလးရွားမွာ သူတို႔နိဳင္ငံသား စစ္စစ္ထဲက ကေလးအလုပ္သမား မရွိပါ။ တရားမ၀င္ ေရာက္လာတဲ့ နိဳင္ငံျခားသား ကေလးအလုပ္သမား ေတာ့ရွိတယ္လုိ႔ ဆိုပါတယ္။

ကြာလာလမ္ပူတခြင္ ခရီးနွင္

 သြားပါမ်ား ခရီးေရာက္ဆိုသလို နိဳင္ငံအႏွံ႔ကို ကၽြန္မ မေရာက္ေပမဲ့ မေလးရွားေရာက္ ျမန္မာမိန္းကေလးတစ္ေယာက္ ကြာလာလမ္ပူမွာ က်က္စားေနထိုင္ရင္း ေတြ႔ရတာေတြကို စျမံဳ႕ျပန္ေျပာျပခ်င္ ပါတယ္။ ေရာက္တဲ့အရပ္မွာ ကၽြန္မ ေပ်ာ္ေအာင္မေနတတ္ေပမဲ့ ေတြ႔တဲ့လူနဲ႔ အဆင္ေျပေအာင္ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံရင္း ကြာလမ္ပူမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ေနသားက်ေနပါျပီ။ မေလးရွားေရာက္ ျမန္မာေတြကို အေရာင္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းေပးတဲ့ျမိဳ႕။ ကဗ်ာဆရာေတြအတြက္ ေရးစရာမကုန္နိဳင္တဲ့ျမိဳ႕။ ဒီျမိဳ႕မွာ ကၽြန္မ ေနခဲ့တာ ငါးႏွစ္ျပည့္ေတာ့မယ္။ ကြာလာလမ္ပူကို မေရာက္ခင္က စရင္ဘန္း (Seremban) ျမိဳ႕ေလးမွာ ႏွစ္ႏွစ္လုပ္ခဲ့တာ ေပါင္းလိုက္ရင္ မေလးရွားမွာ  က်င္လည္ေနတာ(၇)ႏွစ္ရွိျပီ။

 

 အသက္အႏၱရာယ္ လံုျခံဳမွဳမရွိတဲ့ မေလးရွားမွာ အလုပ္လာလုပ္ၾကတဲ့ ျမန္မာေတြ က်ီးလန္႔ေတြလို ထိတ္ထိတ္လန္႔လန္႔နဲ႔ သြားလာေန ရပါတယ္။ ကြာလာလမ္ပူကို ရန္ကုန္လိုသေဘာထားျပီး သြားလာေနတဲ့ ကၽြန္မ လူတိုင္းနီးပါးၾကံဳဖူးတဲ့ အေတြ႔အၾကံဳေတြ ရခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္မရံုးခန္းမွာ Laptopနဲ႔ လက္ကိုင္ဖုန္း အသစ္စက္စက္ကေလး အခိုးခံခဲ့ရတယ္။ မၾကာေသးခင္ကပဲ ညေနအိမ္အျပန္လမ္းမွာ Laptop တစ္လံုး ထပ္ျပီးအလုခံလိုက္ရပါတယ္။ သမင္ေမြးလိုက္ က်ားစားလိုက္ဆိုတဲ့ စကားပံုက မေလးရွားမွာ ေငြလာရွာတဲ့ ျမန္မာေတြအတြက္ ရည္ရြယ္ခဲ့ဟန္တူပါတယ္။ ျပီးခဲ့တဲ့ မတ္လတုန္းက ျမန္မာမိန္းကေလးတစ္ေယာက္ အသတ္ခံလိုက္ရပါတယ္။ မနက္ေစာေစာ အလုပ္သြားတဲ့လမ္းမွာ အိတ္ကိုလုတာ၊ ေကာင္မေလးက လြတ္မေပးပဲ ျပန္လုလို႔ လည္းပင္းကို ဓားနဲ႔ထိုးသြားတာ ပြဲခ်င္းျပီး ဆံုးသြားပါတယ္။ မေလးရွားမွာ ဒီလို အျဖစ္ဆိုးေတြ မေရနိဳင္မတြက္နိဳင္။ 

ရာဇ၀တ္မွဳေတြေပါေပမဲ့ စီးပြားေရးအေျခအေန ေကာင္းတဲ့ မေလးရွားမွာ လုပ္သက္ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ေလာက္ရွိတဲ့ လူလတ္ပိုင္းေတြ အားလံုးနီးပါး ကားစီးနိဳင္ၾကပါတယ္။ ကား၊ ရထားေတြ အခ်ိန္မမွန္တာေၾကာင့္ရယ္၊ လမ္းေလွ်ာက္ရင္ လံုျခံဳမွဳမရွိတာရယ္ေၾကာင့္ တတ္နိဳင္တဲ့လူတိုင္း ကိုယ္ပိုင္ကားေမာင္းျပီး အလုပ္သြားၾကပါတယ္။ မနက္ရံုးသြားခ်ိန္နဲ႔ ညေနရံုးျပန္ခ်ိန္ေတြဆို ယာဥ္ေၾကာေတြပိတ္ျပီး ခရီးသြားရတာ အခ်ိန္ေတြ အလြန္ၾကန္႔ၾကာပါတယ္။ ကိုယ္ပိုင္ကား မရွိတဲ့ကၽြန္မကေတာ့ ကားမွွတ္တိုင္ကို လမ္းေလွ်ာက္၊ ရထားဘူတာကို ကားစီးသြား၊ ဆင္းတဲ့ရထားဘူတာကေန ကားျပန္စီး၊ လမ္းေလွ်ာက္ရတာ အခ်ိန္ကုန္လူပင္ပန္းျပီး စိတ္ပ်က္စရာေတြ မၾကာခဏ ၾကံဳရပါတယ္။ ကားခေပးဖို႔ အေၾကြမေဆာင္ခဲ့မိရင္ေတာ့ ရန္ကုန္မွာလိုပဲ စပယ္ယာ ေငါက္တာခံရပါတယ္။ တခါတေလ ခရီးသယ္နဲ႔ စပယ္ယာ ရန္ျဖစ္ၾကတာကိုျမင္ရင္ ရန္ကုန္ကို သတိရလုိ႔ ကၽြန္မ ျပံဳးမိပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာတုန္းက လိုင္းကားတိုးစီးရတဲ့ ဒုကၡကို မေမ့ေသးဘူး။

စိတ္မြန္းၾကပ္စရာေကာင္းတဲ့ ကြာလာလမ္ပူုျမိဳ႕မွာ မနက္ေစာေစာေလကို ရွဴျပီး လမ္းေလွ်ာက္ရတာ စိတ္ကိုၾကည္လင္ ေစပါတယ္။ ေလ့က်င့္ခန္းလည္းျဖစ္၊ ပတ္၀န္းက်င္နဲ႔လည္း ရင္းရင္းႏွီးႏွီးထိေတြ႔ခြင့္ရတာမို႔ လမ္းေလွ်ာက္ရတာကို ကၽြန္မသေဘာက် ပါတယ္။ ကၽြန္မ ဘယ္ေလာက္ထိလမ္းေလွ်ာက္လဲဆို ေပါေခ်ာင္ေကာင္း ဖိနပ္၀ယ္ရင္ တစ္လထက္ပိုမစီးရဘူး။ အေကာင္းစားဖိနပ္၀ယ္ရင္ သံုးလထက္ပိုမစီးပါ။ ဒါေပမဲ့ အလုခံရျပီးတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ လမ္းေလွ်ာက္ရမွာကို လန္႔သြားျပီမို႔ အျပင္ထြက္ရမဲ့ ကိစၥဆို တတ္နိဳင္သေလက္ ေရွာင္ေနလုိက္ပါတယ္။ စိတ္လံုျခံဳမွဳ မရွိေတာ့ပဲ ေျခေထာက္ေတြ မရွိေတာ့သလို ခံစားရပါတယ္။ ဆိုင္ကယ္သမားျမင္ရင္ သံသယနဲ႔ ထိတ္လန္႔ေနရ အျဖစ္၊ လူေတြအေပၚ ယံုၾကည္မွဳကင္းမဲ့ ေနရတဲ့အျဖစ္က အရိုးခံေတာင္သူလယ္သမား၊ ရြာသားေတြၾကားမွာ ၾကီးျပင္းခဲ့ရတဲ့ ကၽြန္မအတြက္ စိတ္ဒုကၡျဖစ္ပါတယ္။ 

က်င့္၀တ္ညီေစ

က်င့္၀တ္ (Ethics) ဆိုသည္မွာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းက လက္ခံသတ္မွတ္ထားေသာ အက်င့္စာရိတၱေကာင္းမ်ား သို႔မဟုတ္ အျပစ္ကင္းေသာ အမူအက်င့္မ်ား ျဖစ္သည္။ မိမိအျပဳအမူေၾကာင့္ တစ္စံုတစ္ေယာက္ ထိခိုက္နစ္နာမွဳ မရွိေအာင္ ေရွာင္ၾကည္ျခင္းသည္ က်င့္၀တ္မ်ားကုိ ေစာင့္ထိန္းျခင္းျဖစ္သည္။  လူတစ္ဦးစီတိုင္း၊ အဖြဲ႔အစည္းတိုင္း လိုက္နာက်င့္သံုးရမည့္ အေျခခံ က်င့္၀တ္ဆိုင္ရာ နိယာမမ်ား (Ethical principles) မွာ ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေစျခင္း (Beneficience)၊ ဆိုးက်ိဳးနည္းနိဳင္သမွ်နညး္ေစျခင္း (Least harms/nonmaleficence) ႏွင့္ တရားမွ်တ လြတ္လပ္ခြင့္ကို ေလးစားလိုက္နာျခင္း (Respect for automony and justice) တို႔ျဖစ္သည္။ လူပီသေသာ လူတစ္ေယာက္အျဖစ္ ရွင္သန္ရပ္တည္သူမွန္လွ်င္ လူ႔က်င့္၀တ္စည္းကမ္းမ်ားကို လိုက္နာၾက ပါသည္။ ပညာရွင္အျဖစ္ ရပ္တည္သူမ်ားသည္ မိမိတို႔၏ အတတ္၊ပညာ အဆင့္အတန္းကို က်င့္၀တ္လိုက္နာျခင္းဟူေသာ စံခ်ိန္ျဖင့္ တိုင္းတာရေပမည္။

ေကာင္းက်ိဳးကို ျဖစ္ေစျခင္းဆိုသည့္ နိယာမအရ ေန႔စဥ္ဘ၀ကိုျဖတ္ေက်ာ္ရင္း ျပဳသမွ်ကာယကံမွဳ၊ ေျပာသမွ် ၀စီကံမွဳနဲ႔ ၾကံစည္သမွ် မေနာကံစိတ္ကူးမ်ားသည္ ေကာင္းက်ိဳးကိုသာ ေရွးရွုဳဦးတည္ရပါမည္။ မိခင္သည္ သားသမီးမ်ား၏ ေကာင္းက်ိဳးကိုသာ ၾကံစည္ေဆာင္ရြက္ သကဲ့သို႔ ကၽြန္မတို႔တေတြ လူသားအားလံုးအေပၚ ေစတနာ ေမတၱာစိတ္ထားျပီး ေကာင္းက်ိဳးျဖစ္ေစေသာ အမွဳကို အျမဲေဆာင္ရြက္ ရေပမည္။ ေကာင္းမွဳမွန္သမွ် အကုန္လုပ္ရပါမည္။ မေကာင္းမွဳ မွန္သမွ်ကို ေရွာင္ၾကည္ပါလွ်င္ ဆိုးက်ိဳးနည္းနိဳင္သမွ် နည္းေစျခင္း ဟူေသာ နိယာမကို လိုက္နာျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ မိမိအက်ိဳးစီးပြားအတြက္ သူတပါး ဆံုးရွဳံးနစ္နာမွဳ မရွိေအာင္ သတိထားေရွာင္ၾကဥ္ အပ္ေပသည္။ သူလညး္ခ်မ္းသာ ကိုယ္လည္းရႊင္လန္း ၀မ္းေျမာက္ရသည့္ သူနိဳင္ကိုယ္နိဳင္ (Win-win situation) ျဖစ္ေအာင္ အျမဲစဥ္းစား ေဆာင္ရြက္သင့္သည္။ 

အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေလာကကိုအလွဆင္နိဳင္ဖို႔

မိသားစုတစုမွာ အေရးၾကီးဆံုးလူျဖစ္တဲ့ မိခင္ သို႔မဟုတ္ အိမ္ရွင္မေတြရဲ႕ တန္ဖိုးကို လူတိုင္းနားလည္ၾက ပါတယ္။ မိခင္ေကာင္းေတြက သားေကာင္းရတနာေတြ ေမြးထုတ္ေပးၾကတယ္။ အိမ္ရွင္မေကာင္းေတြေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားမ်ား ေအာင္ျမင္ေသာ ဘ၀ကိုရနိဳင္ၾက ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းသာယာေသာ လူ႔ေဘာင္ကို တည္ေဆာက္ရာမွာလည္း အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ သိပ္ကိုအေရးၾကီး ပါတယ္။

ကၽြန္မ ငယ္ငယ္တုန္းက မိန္းကေလးျဖစ္ရတဲ့ ဘ၀ကို သိပ္သေဘာမက် ခဲ့ ပါဘူး။ အကိုေမာင္ေတြလို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေနလို႔ရတဲ့ ေယာက်ၤားဘ၀ကို ပိုသေဘာက်ခဲ့ ပါတယ္။ မွီးေကာင္ေပါက္ အရြယ္ေရာက္လာေတာ့ စိတ္ရူးေပါက္ျပီး၊ ေယာက်ၤားေလးလို ေနခ်င္စိတ္ျဖစ္မိ ပါေသးတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက စိုးျမတ္သူဇာတို႔၊ လင္းဇာနည္ေဇာ္တို႔ ထမိန္တိုတို ရွပ္အကႌ်၊ တီရွပ္ေတြ၀တ္ျပီး၊ ဗီြဒီယိုရိုက္ ျပကၡဒိန္ထုတ္တာ ေခတ္စားေနတဲ့ အခ်ိန္ပါ။ ကၽြန္မလည္း ေယာက်္ား၀တ္ ရွပ္အက်ႌ၀တ္ခ်င္တာ၊ အေမက မ၀ယ္ေပးလို႔ အကိုေတြဆီမွာ ေတာင္း၀တ္ရပါတယ္။ ရွပ္အက်ႌ ဖိုးယိုဖားယားနဲ႔ ေလွ်ာက္သြားေနတဲ့ ကၽြန္မကို အေမနဲ႔ အေဖ ေတာ္ေတာ္ မ်က္စိစပါးေမႊး စူးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက ကၽြန္မအျဖစ္ေနပံုက ေတာ္ေတာ္ရယ္စရာေကာင္း ပါတယ္။ 

မွီးေကာင္ေပါက္အရြယ္ကိုေက်ာ္လို႔ တည္ျငိမ္သြား တဲ့အခ်ိန္ေရာက္ေတာ့ ဘိုင္းေကာင္းေက်ာက္ဖိ မဟုတ္ေသာ္လည္း ဣေျႏၵသိကၡာရွိရွိ ေနတတ္ခဲ့ပါတယ္။ အေမ့ေက်းဇူးေၾကာင့္ မိန္းမသားမ်ား ေစာင့္စည္းအပ္ေသာ က်င့္၀တ္ သိကၡာေတြကို ခိုင္ခိုင္ျမဲျမဲ ေစာင့္ထိန္းနိဳင္ခဲ့ ပါတယ္။ ခ်စ္ျခင္းေမတၱာေတြအေၾကာင္းကို သိနားလည္တတ္တဲ့ အခိ်န္ေရာက္ေတာ့ ေမတၱာစိတ္ၾကီးေသာ မိန္းမသားျဖစ္ရတာကို ေက်နပ္လာခဲ့ ပါတယ္။  မိဘညီအကိုေမာင္ညီမမ်ား၊ သားသမီးနဲ႔ ခ်စ္သူလင္သားအေပၚ ထားရွိတဲ့ မိန္းမသားမ်ားရဲ႕ ေမတၱာတရားဟာ ၾကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္လြန္း ပါတယ္။ မိဘမ်ား အသက္ၾကီးလာရင္ သားထက္ သမီးေတြအေပၚ အားကိုးအားထားၾကတယ္၊ သမီးအိမ္မွာ ေနရတာ ပိုျပီးစိတ္လံုျခံဳမွဳ ရွိၾကပါတယ္။ ႏွမခ်မ္းသာရင္ ေမာင္အိမ္ဦးခန္းမွာ ေနရမယ္ဆိုတဲ့ ေရွးျမန္မာတို႔ရဲ႕ ဆိုရိုးစကားကို ၾကည့္ရင္ မိန္မမ်ားရဲ႕ ေမာင္ႏွမသားရင္းစိတ္ဓာတ္ကို ႏွစ္သက္ဖြယ္ေတြ႔ရ ပါတယ္။ ေမာင္ႏွမအခ်င္းခ်င္း တစိတ္တ၀မ္းတည္း ခ်စ္ခင္သင့္ျမတ္ ေစဖို႔ကိုလည္း မိခင္ေတြက ေလ့က်င့္သင္ျပၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ သားသမီးေတြ အေပၚထားတဲ့ မိခင္ေမတၱာကိုေတာ့ စာဖြဲ႔လို႔မကုန္နိဳင္သလို လူတိုင္းလည္း နားလည္ၾကပါတယ္။

အမွန္တရားကို စူးစမ္းၾကည့္မိျခင္း

ကြာလာလမ္ပူမွာ က်င္းပသြားတဲ့ အာဇာနည္ေန႔ အထိမ္းအမွတ္ ႏွလံုးလွ စာေပေဟာေျပာပြဲ မွတ္တမ္းအက်ဥ္းကို ေရးရင္း ေတြ႕ၾကံဳခဲ့တာေတြ၊ ေတြးမိတာေလးေတြကို စာတပုဒ္ေရးခ်င္လာ ပါတယ္။ အခ်ိန္ေတြပိုေနလို႔ မဟုတ္ေပမဲ့ ျမင္သမွ် ၾကားသမွ်ကို ျပန္ေတြးျပန္ေရးခ်င္ၾကတာ စာေရးသူေတြရဲ႕ ၀ါသနာပါ။ ပညာဆိုတာ အမွန္တရားကို ထိုးထြင္း သိျမင္ျခင္းျဖစ္တယ္၊ အေျခခံပညာ အားနည္းတဲ့အခါ အမွန္တရားကို သိခြင့္မရပဲ လမ္းလြဲသြားၾကတယ္လို႔ ကိုဂ်င္မီက ေျပာပါတယ္။ ရုပ္၀တၳဳေတြ ေနွာင့္ေနွးေနတာကို မေၾကာက္ပါ၊ ကၽြန္စိတ္နဲ႔ က်ိဳးႏြံျခင္းကိုသာ ေၾကာက္ရပါတယ္လို႔ ကိုမင္းကိုနိဳင္ ေျပာသြားတာကိုလည္း ေလးေလးနက္နက္ စဥ္းစားစရာပါ။ အစိုးရနဲ႔ ပညာတတ္လူတန္းစားေတြ ျပည္သူလူထုဘက္ မ်က္ႏွာမူဖို႔လိုတယ္လို႔ ဆရာမ ေဒၚသန္းျမင့္ေအာင္ ေျပာသြားတာကိုေတာ့ လက္ေတြ႔က်င့္သံုး ၾကမွသာ ကၽြန္မတို႔တိုင္းျပည္ ျပန္ေကာင္းလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ကိုဂ်င္မီေျပာသလို အေျခခံပညာ အားနည္းလို႔ အမွန္တရားကို မျမင္တတ္မၾကည္တတ္၊ ေၾကာက္ေအာင္ ေျခာက္ထားလို႔ အမွန္တရားကို ရွာေဖြတတ္တဲ့ အက်င့္ေတြေပ်ာက္ခဲ့ရတဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာအတြင္းမွာ ကၽြန္မတို႔လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ဘ၀နဲ႔ စိတ္ဓာတ္ အရည္အေသြးေတြ နိမ့္က်ပ်က္စီးခဲ့ရတယ္။ အသက္သံုးဆယ္တိတိ ျပည့္တဲ့အထိ ကၽြန္မ ျမန္မာျပည္မွာ ေနခဲ့ပါတယ္။ ဘာဆိုဘာမွ ေကာင္းေကာင္းနားမလည္ခဲ့ဘူး။ အိပ္ေပ်ာ္ေနခဲ့ လိုက္ပံုမ်ား၊ ႏြားေျခရာကြက္ေလးထဲမွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္လဲ အဟုတ္ၾကီးထင္ခဲ့ မိေလရဲ႕။ မေလးရွားကို ေရာက္လာ ခါစကဆို ရန္ကုန္နဲ႔ ဘာမွမကြာဘူးလို႔ မွတ္ခ်က္ခ်မိဖူးပါတယ္။   ေနတာၾကာလာေတာ့မွ ကြားျခားတာေတြကို ျမင္တတ္လာပါတယ္။ မေလးရွားနိဳင္ငံသားေတြ   ျမန္မာေတြထက္ ပိုမေတာ္ပါဘူးလို႔လည္း မွတ္ခ်က္ခ်ခဲ့ဖူးပါတယ္။ 

အေျခခံအားျဖင့္ လူေတြအားလံုး အတူတူပဲလို႔ ေျပာနိဳင္ေပမဲ့ ပညာတတ္ျခင္း မတတ္ျခင္းအေပၚမွာ မူတည္ျပီး၊ ျပဳမူက်င့္ၾကံတာေတြ ကြာျခားပါတယ္။ပညာရွိေသာ ပညာတတ္မ်ားဟာ အမွန္တရားကို ျမင္နိဳင္ေအာင္လမ္းေၾကာင္း ေပးၾကပါတယ္။ ေျပာရဲဆိုရဲေအာင္၊ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ယံုၾကည္မွဳရွိရွိ ရပ္တည္နိဳင္ေအာင္ ပ့ံပိုးကူညီေပးၾက ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြ၊ အျမတ္ၾကီးစား လုပ္ငန္းရွင္ေတြ အမွန္တရားကို ျမင္နိဳင္ေအာင္ အားေပးၾကပါသလား။ အမွန္ကို ျမင္တတ္ေျပာတတ္တဲ့လူဆို အာဏာရွင္ေတြက ရန္သူလို သေဘာထားၾကပါတယ္။ လုပ္ငန္းရွင္ေတြဟာလည္း အမွန္ကိုေျပာတဲ့ ၀န္ထမ္းမ်ိဴးကို မၾကိဳက္တတ္ပါဘူး။ ခိုင္းတာအကုန္လုပ္ ျပန္မေျပာတဲ့ ၀န္ထမ္း၊ နာခံရိုက်ိဳးတဲ့ ၀န္ထမ္းမ်ိဳးဆို သိပ္ၾကိဳက္ၾက ပါတယ္။ ဘ၀ရပ္တည္ေရးအတြက္ အမွန္တရားကို ရွာၾကည့္မေနပဲ ခိုင္းတာလုပ္ ေနရမယ္ဆိုရင္ လူတစ္ေယာက္အျဖစ္ အသက္ရွင္ရတာ မတန္ဘူးထင္ပါတယ္။ 

ေရးပါ အမွန္ကိုရိုးသားစြာေရးပါ

ၾသဂုတ္လ ၃၁  ဘေလာ့ဂါမ်ားေန႔ အမွတ္တရ စာတစ္ပုဒ္ေရးခ်င္ ပါတယ္။ မႏွစ္တုန္းကလည္း ဘေလာ့ဂါေန႔မွန္း မသိလိုက္ေပမဲ့ မေန႔ကေ၀ဒနာ ဆိုတဲ့စာတစ္ပုဒ္ကို ေရးျဖစ္လိုက္ ပါတယ္။ ကၽြန္မ ဘေလာ့ေရးတာ (၂) ႏွစ္ရွိပါျပီ။ လာဖတ္တဲ့သူ ေျပာရေလာက္ေအာင္ မမ်ားေပမဲ့ ကၽြန္မစာေတြ ဆက္ေရးေနပါတယ္။ မေလးရွားကထုတ္တဲ့ အျပင္စီး မဂၢဇင္းမွာေတာ့ အျမဲေရးျဖစ္တယ္။ ျမန္မာနက္၀ပ္ နဲ႔ ေမတၱာဥယ်ဥ္မွာ ကၽြန္မေရးတဲ့ စာအခ်ိဳ႕တင္ျဖစ္ပါတယ္။ စာေရးတာကို ၀ါသနာပါလို႔ ကၽြန္မေရးပါတယ္။ စာေရးျခင္း စာဖတ္ျခင္းအလုပ္ကို ျမတ္နိဳးလို႔ ကၽြန္မအခ်ိန္ေတြကို စာေပအတြက္ မ်ားမ်ားသံုးနိဳင္ေအာင္ ၾကိဳးစားပါတယ္။
 

ကၽြန္မ ဘေလာ့မေရးခင္က စီနီယာ၀ါရင့္ဘေလာ့ဂါမ်ားရဲ႕ စာေတြလိုက္ဖတ္ျပီး သူတို႔ကို ေလးစားအားက်ခဲ့ပါတယ္။ အေတြ႔အၾကံဳ ဗဟုသုတေတြကို မွ်ေ၀ခ်င္ၾကလို႔ အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး အလကားေရးသား ေနၾကတဲ့ ဘေလာ့ဂါမ်ားကို ေလးစားတဲ့အေၾကာင္း စာေရးဆရာမ ေဒၚနုႏုရည္ (အင္း၀)ရဲ႕ ဂုဏ္ျပဳစာကိုဖတ္မိဖူး ပါတယ္။  အခ်ိဳ႕က ေရးခ်င္တဲ့စာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ေရးရေအာင္ ဘေလာ့မွာေရးတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေတာ့ မေရးရမေနနိဳင္လို႔ ေရးတယ္၊ အခ်ိဳ႕ကလည္း အထီးက်န္ေ၀ဒနာကို ကုစားဖို႔ ဘေလာ့ေရးတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ စာဖတ္သူေတြ ႏွစ္သက္ရာစာကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ ဖတ္နိဳင္ေအာင္ မိမိတို႔အားသန္သလို ေရးၾကတာ ေကာင္းပါတယ္။ နယ္ပယ္ေပါင္းစံုက အေတြ႔အၾကံုေတြကို အေတြးရွဳေထာင့္မ်ိဳးစံုနဲ႔ ေရးၾကတာ လိုက္ဖတ္လို႔ေတာင္ မကုန္နိဳင္ဘူး။

စာေပပညာရွင္ေတြ ၀ါသနာရွင္ေတြ စာေရးၾကတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ အင္ဂ်င္နီယာနဲ႔ အိုင္တီပညာရွင္ေတြ စာေရးၾကတယ္။ ထို႔အတူပဲ ေက်ာင္းဆရာမ၊ သူနာျပဳနဲ႔ အိမ္ရွင္မေတြ စာေရးၾကရင္သိပ္ေကာင္း ပါတယ္။ ေတြ႔ၾကံဳ ခဲ့သမွ်ကို ျပန္ဆင္ျခင္သံုးသပ္ျပီး စာေတြေရးရင္ ဘ၀စာမ်က္ႏွာေတြဟာ အကၡရာတင္က်န္ရစ္ ပါလိမ့္မယ္။ စာေရးျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး၊ ျပန္လည္ဆင္ျခင္းသံုးျခင္း ( Reflection) အေၾကာင္း အနည္းငယ္ ထည့္ေရးခ်င္ပါတယ္။ ပညာရပ္တိုင္း နယ္ပယ္တိုင္းမွာ ျပန္လည္ဆင္ျခင္သံုးသပ္တဲ့ အေလ့အက်င့္ Reflective practice ရွိမွသာ တိုးတက္နိဳင္ပါတယ္။ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ေတြးၾကတယ္၊ အရင္ကအေၾကာင္းေတြကို စျမံဳ႕ျပန္ေျပာၾကတယ္ ဆိုတာဟာလည္း Reflection လို႔ဆိုနိဳင္ပါတယ္။ ျပန္ေတြး ျပန္ေျပာတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြထဲက တရားနညး္လမ္းမက်တာေတြ အားနည္းခ်က္ေတြကို အမွန္တိုင္းျပန္ျမင္နိဳင္ျပီး၊ ဘယ္လိုျပဳျပင္သင့္တယ္ ဆိုတာကို ေတြးနိဳင္ သံုးသပ္နိဳင္ရင္ေတာ့ (Critical Reflection) အဆင့္ကို ေရာက္ပါတယ္။ ေတြးနိဳင္ သံုးသပ္နိဳင္ျပီး၊ ဖတ္ေကာင္းတဲ့ စာေတြေရးနိဳင္ဖို႔ စာဖတ္အားေကာင္းဖို႔ လိုျပန္ပါတယ္။

ဆင္ျခင္သံုးသပ္မိသမွ်ကို အမ်ားသိေအာင္ ျပန္ေရးတာကေတာ့ (Reflective writing) ျဖစ္ပါတယ္။ ဂဘ္စ္ရဲ႕ ျပန္လည္ဆင္ျခင္နည္း ပံုစံ (Gibb’s Model of Reflection) ဥပမာေပးျပီး၊ ျပန္လည္ဆင္ျခင္ စားေရးနည္းေလးကို အက်ဥ္းခ်ံုဳး ေဖာ္ျပခ်င္ပါတယ္။ ဒီေမာ္ဒယ္က လြယ္ကူရွင္းလင္းလို႔ လူၾကိဳက္မ်ားပါတယ္။ သူနာျပဳ ဘာသာရပ္မွာ Reflective Assignments ေရးရင္ ဒီေမာ္ဒယ္ကို ေတာ္ေတာ္မ်ား သံုးၾကတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ အျခားပညာရပ္ နယ္ပယ္ေတြမွာလည္း သံုးလို႔ေကာင္းပါတယ္။ 

ပထမဆံုးအဆင့္မွာ ေရးသားတင္ျပျခင္း (သို႔) ေဖာ္ထုတ္ေျပာျပျခင္း (Description) ျဖစ္ပါတယ္။ ေတြ႔ၾကံဳခဲ့တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ကို အစီအစဥ္ တက်ေရးမယ္။ စာဖတ္သူနားလည္ေအာင္ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းနဲ႔ စိတ္၀င္စားစရာ ျဖစ္ေအာင္ေရးမယ္။ စာေရးတဲ့ အေလ့အက်င့္ မ်ားလားရင္ အေရးအသား ပိုမိုေကာင္းမြန္ ေျပျပစ္လာပါလိမ့္မယ္။ အေၾကာင္းအရာေလး တစ္ခုကို ကၽြန္မေျပာၾကည့္ ပါမယ္။ ေက်ာက္ကပ္မေကာင္းတဲ့ လူနာေတြ တပတ္သံုးၾကိမ္ ေက်ာက္ကပ္ေဆးျပီး အသက္ရွင္ရပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ ပိုက္ဆံခ်မ္းသာမွသာ ႏွစ္ရွည္လမ်ား ေက်ာက္ကပ္ေဆးဖို႔ ျဖစ္နိဳင္ပါတယ္။ မေလးရွားမွာေတာ့ ဆင္းရဲသားေတြ ေက်ာက္ကပ္ေဆးနိဳင္ေအာင္ ေစတနာရွင္ အဖြဲ႔အစည္းေတြက ကူညီၾကပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းကို ေတြးရင္းေရးရင္းက ေက်ာက္ကပ္မေဆးနိဳင္လို႔ ေ၀ဒနာကို မခ်ိမဆန္႔ ခံစားရတဲ့ ျမန္မာျပည္က လူနာေတြကို ကၽြန္မမ်က္စိထဲ ျပန္ျမင္ေယာင္မိပါတယ္။ ေတြးျပီး စိတ္မေကာင္း ျဖစ္ရတဲ့ ခံစားခ်က္ (Feeling) ဆိုတဲ့အဆင့္ကို ေရာက္လာပါတယ္။ 

ခံစားခ်က္ေတြ အေတြးေတြဆိုတာ အင္မတန္ အဖိုးတန္တဲ့ နာမ္ပစၥည္းေတြပါ။ ခံစားရတဲ့အခါ ကၽြန္မတို႔ ေတြးေခၚတဲ့ ပံုစံေတြေျပာင္းသြား ပါတယ္။ ခံစားရလို႔ စာနာတတ္လာတယ္။ ကိုယ္တိုင္ခံစားရတာေတြကို သူမ်ားေတြသိေအာင္ ေရးလိုက္တဲ့အခါ အဲဒီခံစားခ်က္ေတြက စာဖတ္သူေတြဆီ ကူးသြားတယ္။ စာဖတ္သူေတြရဲ႕ ႏွလံုးသားကို ထိရွသြားတယ္။ စာဖတ္ျခင္းကရတဲ့ ရသေတြဟာ လူေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚကို ပံုစံေျပာင္းေပးနိဳင္ပါတယ္။ ခံစားရလို႔ ေတြးမိရာက ျပန္လည္သံုးသပ္တဲ့အဆင္ ့ (Evaluation) ကိုေရာက္လာပါတယ္။

 

Gibbs Model of Reflection, 1988

ဘ၀ပညာ ဘိုးဘြားေတြဆီမွာရွာ

ျမန္မာဖတ္စာမွာသင္ရတဲ့ အဖိုးအိုနဲ႔ သားသံုးေယာက္အေၾကာင္းကို မွတ္မွိၾကပါလိမ့္မယ္။ အိမ္ေနာက္ေဖး ေစ်းဆိုင္တည္ပါ၊ တရြာတက်ီေဆာက္ပါ၊ ဦးေခါင္းသံုးလံုးရွိသူကို ဆည္းကပ္ပါ လို႔ အဖိုးအိုက သားေတြကို ဆံုးမခဲ့တဲ့ စကားသံုးခြန္းဟာ ဘ၀တခုတည္ေဆာက္ရာမွာ အေရးပါေသာ ပညာရွိစကား ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေခါင္းသံုးလံုးရွိသူကို ဆည္းကပ္ပါ ဆိုတဲ့စကားနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး၊ ကၽြန္မရဲ႕ အေတြးအျမင္ အခ်ိဳ႕ကို ကိုယ္ေတြ႔သေဘာနဲ႔ယွဥ္ျပီး ေဆြးေႏြးတင္ျပလိုပါတယ္။

အသက္အရြယ္အိုမင္းလာတဲ့ အဖိုးအိုအဖြားအိုေတြ ဦးေခါင္းကို တည့္ေအာင္မထိန္းနိဳင္ေတာ့ပဲ ဒူးႏွစ္လံုးၾကား ေခါင္း၀င္ေနတဲ့ အေျခအေေရာက္ေနၾကတာကမို႔  ဦးေခါင္သံုးလံုးရွိသူအျဖစ္ တင္စားျခင္းျဖစ္ ပါတယ္။ ပထမအရြယ္၊ ဒုတိယအရြယ္နဲ႔ တတိယအရြယ္ အရြယ္သံုးပါးက အေတြ႔ၾကံဳေတြရွိေနၾကလို႔ အဖိုးအဖြားေတြဟာ တကယ္လည္း ဦးေႏွာက္ သံုးခုရွိၾကသူေတြပါ။ ကၽြန္မတို႔ထက္အရင္ လူျဖစ္ခဲ့ၾကသူေတြမို႔ ကၽြန္မတို႔ မသိေသးတာေတြကို ေတြ႔ၾက၊ၾကံဳၾက၊ သိျပီးေနၾကသူေတြျဖစ္တဲ့ အဖိုးအိုအဖြားအိုေတြကို မွီ၀ဲဆည္းကပ္ နည္းယူၾကဖို႔လိုပါတယ္။ ယူတတ္မယ္ဆိုရင္ သံုးမကုန္နိဳင္တဲ့ ဘ၀ပညာေတြကို အဖိုးအို အဖြားအိုေတြဆီက ရယူနိဳင္ပါတယ္။ အနီးစပ္ဆံုးျဖစ္တဲ့ မိဘဖိုးဖြားေတြဟာ ကၽြန္မတို႔ရဲ႕ လက္ဦးဆရာ ငယ္ဆရာေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြန္မ ငယ္ငယ္က အေမ့ဘက္က အဖိုးနဲ႔အဖြားနဲ႔ပဲ ရင္းႏွီးခဲ့ပါတယ္။ အေဖ့ဘက္က အဖိုးနဲ႔အဖြားက အသက္တိုၾကသူေတြမို႔ ကၽြန္မ မျမင္ဖူးလိုက္ပါ။ အေမဘက္က ကၽြန္မရဲ႕ အဖိုးနဲ႔အဖြားႏွစ္ေယာက္လံုး ေျမးေတြအေပၚ သံေယာဇဥ္ၾကီးၾက ပါတယ္။ အဖိုးရဲ႕အေၾကာင္းကို ကၽြန္မေရးတဲ့ ကရင္ေစ်းေရာင္း ေဆာင္းပါးမွာ အနည္းငယ္ ထည့္ေရးခဲ့ပါတယ္။ သေဘာထားေျဖာင့္တဲ့ ကၽြန္မတို႔အဖိုးဟာ ခြတီးခြက်သိပ္နိဳင္ ပါတယ္။ သူ႔အင္းကငါးေတြကို အမ်ိဴးေတြက စိတ္ၾကိဳက္သယ္ေနတာကို အေဒၚေတြက မေက်နပ္လို႔ ေျပာမိရင္ အဖိုးက သိပ္စိတ္ဆိုးပါတယ္။ ကၽြန္မအေဒၚေတြ အိမ္ေရွ႕မွာ အလွပန္းေတြစိုက္ထားတာကိုလည္း အဖိုးက မ်က္စိစပါးေမႊးစူးပါတယ္။ အိမ္ကိ္ုလာတဲ့ ဧည့္သည္ေတြက ပန္းေတြစိုက္ထားတာ သိပ္လွတာပဲလို႔ ေျပာရင္ အဖိုးက ဘ၀င္မက်ပါဘူး။ အခုေနသာ အဖိုးရွိေနေသးရင္ ပန္းေတြစိုက္တာကို ဘာလို႔မၾကိဳက္တာ လဲလို႔ ကၽြန္မေမးခ်င္ပါတယ္။ ငယ္ငယ္ကေတာ့ အဖိုးေၾကာက္ရေတာ့ မေမးရဲခဲ့ပါဘူး။ ထမင္းစားျပီးရင္ ဗိုက္တင္းတယ္လို႔ ညည္းမိရင္ အဆူခံရပါတယ္။ ထမင္းစားရင္ အစာေၾကလြယ္ေအာင္ ဗိုက္ျပည့္ရံုပဲ စားရမယ္၊ မဆန္႔ရင္ကာ မစားရဘူးလို႔ အဖိုးက ဆံုးမပါတယ္။

ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းသား ကၽြန္မအဖိုးဟာ ပညာရွိတေယာက္ မဟုတ္ေပမဲ့ သူေတာ္ေကာင္း တေယာက္လို႔ေတာ့ ေျပာနိဳင္ပါတယ္။ ၀ါတြင္းသံုးလမွာ ဥပုဥ္ေန႔တိုင္း မပ်က္မကြက္ ဥပုဥ္ေစာင့္ပါတယ္။ အခါတြင္းဆိုရင္ သၾကၤန္ အၾကိဳေန႔ကေန ႏွစ္ဆန္းတရက္ေန႔ထိ ဥပုဥ္န႔ဲပဲေနပါတယ္။ ေပ်ာ္ပြဲရႊင္ပြဲေတြ ၀ါသနာမပါတဲ့ အဖိုးဟာ ဘုနး္ၾကီးဆိုရင္ သိကၡာပုဒ္မ်ားနဲ႔ ညီေအာင္ေနမွ ၾကည္ညိဳပါတယ္။ သမီးငါးေယာက္ေမြးထားတဲ့ အဖိုးဟာ သူ႔သမီးေတြကို သူမ်ားေယာက်္ားကလြဲရင္ ဘယ္သူနဲ႔မဆို သေဘာတူတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီစာရိတၱ ေသြးကို အေမေကာင္းေကာင္း အေမြရခဲ့ပါတယ္။ ဗုဒၶစာေပ က်န္းဂန္တတ္ကၽြမ္းတဲ့ အဖိုးကို မရွင္းမလင္းတာ ရွိရင္ အကုန္ေမးလို႔ ရပါတယ္။ ငယ္ငယ္က ေမးရေကာင္းမွန္း မသိခဲ့တဲ့ကၽြန္မ ခုေနမ်ားအဖိုးရွိေနေသးရင္ သိပ္ေကာင္းမွာပဲလို႔ ေတြးမိပါတယ္။ 

ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ

က်န္းမာေရး မေကာင္းလို႔ ေငြကုန္လူပန္း ျဖစ္ေနၾကတဲ့ လူနာေတြအတြက္ စိတ္မသက္မသာျဖစ္မိလုိ႔ က်န္းမာျခင္းရဲ႕ အေၾကာင္းတရားေတြျဖစ္တဲ့ ကံ၊စိတ္၊ဥတု၊ အာဟာရ အေၾကာင္းကို စာတစ္ပုဒ္ေရးဖို႔ စိတ္ကူးမိပါတယ္။ ျမန္မာတိုင္းရင္း ေဆးပညာနဲ႔ ပတ္သက္ျပီးကၽြန္မမွာ ဗဟုသုတအေျခခံ မရွိတဲ့အတြက္ ကၽြန္မေလ့လာမွတ္သားထားတဲ့ အေနာက္တိုင္း ေဆးပညာအယူအဆနဲ႔ လူေနမွဳဘ၀ အေတြးအျမင္အခ်ိဳ႕ကို ဆက္စပ္ျပီး ေဆြးေႏြးတင္ျပ သြားပါမယ္။

နံပါတ္တစ္ အေရးၾကီးဆံုးအေၾကာင္းကေတာ့ ကံပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကံေၾကာင့္ လူေတြက်န္းမာၾကတယ္၊ အနာေရာဂါ ထူေျပာၾကတယ္။ ကံဆိုတဲ့ေနရာမွာ အတိတ္ဘ၀ကျပဳခဲ့တဲ့ကံ၊ ယခုဘ၀ျပဳခဲ့တဲ့ကံ ႏွစ္မ်ိဳးလံုးနဲ႔ ဆိုင္ပါတယ္။ အရင္ဘ၀က သီလမလံုတဲ့လူ၊ သူတစ္ပါးကို ညွင္းပန္းႏွိပ္စက္ခဲ့တဲ့လူေတြဟာ အနာေရာဂါထူေျပာတတ္တယ္ ဆိုတာကို ကံ၊ကံ၏ အက်ိဳးကို ယံုၾကည္သူတိုင္း လက္ခံၾကပါလိမ့္မယ္။ ဘယ္သူမျပဳ မိမိမွဳဆိုသလို အရင္ဘ၀က မေကာင္းခဲ့လို႔ ဒီဘ၀မက်န္းမမာ ျဖစ္ေနရသူေတြ ေနာင္ဘ၀ေကာင္းေအာင္ သီလေစာင့္ဖို႔လို ပါတယ္။ သီလစင္ၾကယ္ရင္၊ ၀ိပသနာ ဘာ၀နာပြားနိဳင္ရင္ ယခုဘ၀ခံစားေနရတဲ့ ေ၀ဒနာအခ်ိဳ႕ကို သက္သာေစနိဳင္ပါတယ္။ အရင္ဘ၀က သီလအားေကာင္းခဲ့လို႔ က်န္းမာေနသူေတြကလည္း က်န္းမာေရးနဲ႔ ညီညြတ္ေအာင္ ေနထိုင္ျပဳမူ ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ အခ်ိန္မွန္အိပ္၊ မွ်တတဲ့ အာဟာရကို အခ်ိန္မွန္စား၊ ေလ့က်င့္ခန္း ပံုမွန္လုပ္ျပီး၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ ထိန္းရပါမယ္။ ေဆးလိပ္ေသာက္တာေရွာင္ရမယ္။ အရက္အလြန္အကၽြံေသာက္ျခင္းကို ေရွာင္ရမယ္။ အတိတ္ကံ ေကာင္းပါလွ်က္၊ ဒီဘ၀ျပဳတဲ့ကံ မေကာင္းရင္၊ ဆင္ဆင္ျခင္ျခင္မေနရင္ ေရာဂါထူပါလိမ့္မယ္။

ဒုတိယ အေရးၾကီးဆံုးအေၾကာင္းက စိတ္ပါ။ ကိုယ္က်န္းမာေရးနဲ႔ စိတ္က်န္းမာေရးဟာ တိုက္ရိုက္ကို ဆက္စပ္ေန ပါတယ္။ ယခုအျဖစ္မ်ားေနတဲ့ ႏွလံုးေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ၊ေသြးတိုး၊ ေလျဖတ္ေရာဂါနဲ႔ ကင္ဆာေရာဂါေတြဟာ အစားအေသာက္၊ လူေနမွဳစနစ္နဲ႔ စိတ္ဖိစီးမွဳ မ်ားလို႔ ျဖစ္ရတဲ့ေရာဂါေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ မေလးရွားမွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကတဲ့ အသက္ႏွစ္ဆယ္ သံုးဆယ္အရြယ္အခ်ိဳ႕ေတြ ေသြးတိုးရွိၾကတယ္။ ေဆြမ်ိဳးမိသားစုရဲ႕ အၾကင္နာ ေမတၱာေတြနဲ႔ ကင္းကြာေနရျပီး၊ အဆင္မေျပတာ မေက်နပ္စရာေတြကို ေန႔စဥ္ရင္ဆိုင္ေနရတဲ့ စိတ္ဖိစီးမွဳ ဒဏ္ေတြေၾကာင့္ ငယ္ငယ္ရြယ္ရြယ္နဲ႕ ေရာဂါရၾကတယ္။ လူေနမွဳစနစ္ ကေမာက္ကမ နိဳင္လွျပီး၊ စိတ္ဖိစီးမွဳေတြ သိပ္မ်ားၾကတဲ့ ျမန္မာျပည္ကလူေတြ ေရာဂါဘယ ထူေျပာၾကတယ္။ ေဆးကုစရာ ပိုက္ဆံမရွိလို႔ အသက္တိုၾကတယ္။ အာဖရိကန္ နိဳင္ငံေတြျပီးရင္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ပ်မ္းမွ်လူ႕သက္တမ္းဟာ ကမၻာမွာအနိမ့္ဆံုး ျဖစ္ေနပါတယ္။

၂၁ ရာစုေခၽြတာေရး

ဆရာပီမိုးနင္းေရးတဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ေခၽြတာေရး စာအုပ္ကို လူၾကီးပိုင္းနဲ႔ လူလတ္ပိုင္းေတြ ဖတ္ဖူးၾကပါလိမ့္မယ္။ ေျပာင္းလဲတိုးတက္ေနတဲ့ ၂၁ရာစုက မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြအတြက္ အသံုး၀င္ဆဲ စာအုပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ရုပ္၀တၳဳ ပစၥည္းေတြေနာက္ မနားတမ္းလိုက္ၾကျပီး၊ ေပ်ာ္ရႊင္မွဳကို အျပင္ေလာကမွာ လိုက္ရွာေနၾကတဲ့သူေတြ ေခၽြတာေရးလမ္းစဥ္ကို က်င့္သံုးနိဳင္မွသာ ေပ်ာ္ရႊင္မွဳ အစစ္အမွန္ကို ေတြ႔ရွိနိဳင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ေခၽြတာေရး ဆိုတဲ့ေနရာမွာ အခ်ိန္၊ ေငြေၾကးနဲ႔ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ေတြ အားလံုးကို အေလအလြင့္မရွိေအာင္ သံုးစြဲၾကဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။

အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ အခ်ိန္ရဲ႕ အဖိုးတန္ပံုကို မသိတဲ့သူလူ ရွိမယ္မထင္ဘူး။ သိသိၾကီးနဲ႔ ကၽြန္မတို႔ အခ်ိန္ေတြ ျဖဳန္းေနၾကပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ တခါတေလ ပ်င္းေနၾကတယ္၊ ေတြေ၀ၾကတယ္။ စိတ္ေလလြင့္ျပီး အခ်ိန္ျဖဳန္းမိ တာေတြရွိတယ္။ ဆရာပီမိုးနင္းက အခ်ိန္အတိုအစေလးေတြကအစ အလဟသျဖစ္မသြားေအာင္ သံုးသင့္ တယ္လို႔ ေရးထားပါတယ္။ ဥပမာ ရထားစီးရင္း၊ ကားေစာင့္ရင္း ဘာ၀နာပြားေနမယ္ဆိုရင္ အဲဒီအခ်ိန္ အတိုအစေလးေတြက အက်ိဳးရွိရွိ ကုန္သြားပါတယ္။ အခ်ိန္တိုင္း ေန႔တိုင္း ကုသိုလ္၊ပညာ၊ဥစၥာ တခုခုကို ရေအာင္ယူမယ္လို႔ သံဋိဓၶာန္ခ်ျပီး၊ မျဖစ္မေန ရေအာင္ၾကိဳးစား ၾကဖို႔လိုပါတယ္။ အက်ိဳးရွိရွိကုန္သြားတဲ့ ေန႔ရက္မ်ိဳးမွာဆိုရင္ ကိုယ့္ကိုကုိယ္ အားရေက်နပ္ျပီး၊ ယံုၾကည္မွဳေတြ တိုးလာပါတယ္။ အဲဒီလိုေန႔ရက္ ေတြမ်ားလာရင္ ယံုၾကည္မွဳေတြ ျပည့္လွ်ံလာျပီး၊ ေက်နပ္ေပ်ာ္ရႊင္ရတဲ့ ေန႔ေတြမ်ားလာမွာပါ။ ကုန္သြားတဲ့ အခ်ိန္တိုင္းဟာ မိမိအတြက္ သို႔မဟုတ္ တစံုတေယာက္အတြက္ အက်ိဳးရွိတာမ်ိဳးျဖစ္ေအာင္ ၾကိဳးစားရင္း ကၽြန္မတို႔ ၀ီရိယပါရမီ ျဖည့္က်င့္သင့္ပါတယ္။ 

အခ်ိန္ကို အသံုးခ်တဲ့ အခါမွာလဲ အိပ္ခ်ိန္၊ နားခ်ိန္၊ အလုပ္လုပ္ခ်ိန္ကို မွ်တေအာင္သံုးဖို႔လိုပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အိပ္ခ်ိန္မွန္ဖို႔လိုပါတယ္။ ညဥ့္နက္သန္းေခါင္ေက်ာ္တဲ့အထိ မအိပ္မေန အင္တာနက္နဲ႔ ေဖ့ဘြတ္ကို သံုးေနၾကတာေတြဟာလည္း မလိုလားအပ္တဲ့ အခ်ိန္ျဖဳန္းျခင္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အင္တာနက္မွာ စာဖတ္ခ်င္လို႔၊ ပညာသင္ခ်င္လို႔ဆိုရင္လည္း၊ လူတေယာက္အတြက္ လိုအပ္တဲ့အိပ္ခ်ိန္ျပည့္ေအာင္ အိပ္စက္ အနားယူ ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အိပ္ခ်ိန္တန္အိပ္၊ နားခ်ိန္တန္နားမွာသာ ေနာက္တေန႔ မိုးလင္းရင္ လန္းလန္း ဆန္းဆန္း အလုပ္လုပ္နိဳင္မွာျဖစ္လို႔ အလုပ္တြင္က်ယ္ ပါတယ္။ တျခားနည္းလမ္းေတြနဲ႔ အခ်ိန္ျဖဳန္းတတ္တဲ့ အက်င့္ေတြရွိေနရင္ အဲဒီအက်င့္ေတြကို ေပ်ာက္ေအာင္ၾကိဳးစား ျပဳျပင္သင့္ပါတယ္။ အခ်ိန္ကို ေကာင္းေကာင္း အသံုးခ်တတ္သူေတြဟာ ဘ၀မွာ အနည္းနဲ႔အမ်ား ေအာင္ျမင္မွဳရၾကသလို ေပ်ာ္ရႊင္မွဳကို အတိုင္းအတာ တခုေလာက္ ရရွိသူေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ိန္ကို အက်ိဳးရွိရွိသံုးဖို႔ လိုအပ္သလို ေငြကိုေခၽြတာသံုဖို႔လည္း အေရးၾကီးပါတယ္။ လိုခ်င္စရာေတြ မ်ားစြာရွိ ေနတဲ့ ေခတ္အခါၾကီးမွာ ေငြကိုေခၽြတာသံုးစြဲနိဳင္တာေတာင္ ေတာ္ရံုမက်ပါဘူး။ ၀င္ေငြနဲ႔မမွ်လို႔ အားမတန္ရင္ လိုခ်င္ရခ်င္တဲ့ စိတ္ဆႏၵကို ခ်ိဳးႏွိမ္နိဳင္ဖို႔လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ တတ္နိဳင္လို႔ ပစၥည္းတခု ၀ယ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္အတြက္ တကယ္လိုအပ္သလား၊ ၀ယ္ျပီးရင္ တကယ္သံုးျဖစ္မွာလားဆိုတာကို ေသေသခ်ာခ်ာ စဥ္းစား ျပီးမွ ၀ယ္သင့္ပါတယ္။ ၀ယ္ျပီးမွ မၾကိဳက္လို႔၊ အသံုးမ၀င္လို႔ ေခ်ာင္ထိုးထားရင္ ကုန္သြားတဲ့ေငြေတြ အလကား ျဖစ္သြားတာ ႏွေမ်ာစရာေကာင္းပါတယ္။ တရုတ္မိတ္ေဆြတေယာက္ အၾကံေပးတဲ့ နည္းလမ္းေကာင္းေလး ရွိပါတယ္။ ေစ်း၀ယ္ထြက္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ ထမင္းစားျပီး ဗိုက္ျပည့္တဲ့အခ်ိန္ကို ထြက္ပါတဲ့။ ဗိုက္ျပည့္ေနရင္ လိုတဲ့ပစၥည္းေလာက္ပဲ ၀ယ္ျဖစ္တယ္။ ဗိုက္ဆာေနတဲ့အခ်ိန္ ေစ်း၀ယ္ရင္ လိုတာေရာ မလိုအပ္တာေတြပါ ၀ယ္ျဖစ္သြားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ သူအၾကံေပးတဲ့အတိုင္း ကၽြန္မစမ္းၾကည့္တာ တကယ္မွန္ပါတယ္။ ဗိုက္ဆာေနတဲ့ အခ်ိန္မွာဆိုရင္ စိတ္အလိုမျပည့္ျဖစ္ေနေတာ့ ေတြ႔သမွ်ပစၥည္းကို လိုခ်င္စိတ္ျဖစ္ျပီး ၀ယ္မိၾက ပါတယ္။ ဗိုက္ျပည့္ေနရင္ စိတ္အလိုျပည့္ေနတာမို႔ အပိုဆာရပစၥည္းေတြ၀ယ္ဖို႔ စိတ္မ၀င္စားေတာ့ပါဘူး။ နည္းလမ္း ေကာင္းေလးမို႔ စမ္းၾကည့္ၾကပါလို႔ စာဖတ္သူေတြကို တိုက္တြန္းခ်င္ပါတယ္။